وروستي خبرونه

د وروستیو بریدونو تر شا پټ لاسونه د چا دي؟

لیکنه: عصمت تره کی

روستي بریدونه د اندیښني وړ دي. له یو خوا د ټولني کارنده انسانان وژني، بله مهمه دا چې په خلکو کې د سولې د راتګ هېلي وژني. وروسته له ډېرو کلونو افغانانو ته د سولې د راتګ هېلي پیدا شوي وي، خو په دې وروستیو کې د تاوتریخوالي زیاتوالی او پیچلي بریدونه د خلکو هغه د سولې دا هېلي وژني. دا چې په کابل او ځینو مهمو ښارونو کې دا بریدونه څوک کوي؟ موخه یې د کارنده انسانانو، که د سولې د هېلو وژل دي؟ ولې یې ترسره کوي؟ ولې یې مسوولیت څوک په غاړه نه اخلي؟ تر اوسه نږدي د ټولو بریدونو مسوولیت طالبانو په غاړه اخېستل، که اوسني بریدونه طالبان کوي نو ولې یې مسوولیت په غاړه نه اخلي؟ که یې طالبان نه کوي، نو په دا شل کلونو کې د دا ډول بریدونو مسوولیت ولي طالبانو په غاړه اخیستل؟ ممکن له دې وړاندي هم دا بریدونه او جګړه بل چا په مخ وړي وي، طالبانو یې یوازي مسوولیت په غاړه اخیستی وي.

د دې وروستیو هدفي او پيچلو بریدونو تر شا یوازي درې احتمالي لاملونه شتون لري، خو دا چې کوم یې ډېر بارز دی او کوم یو یې کم اغیز لري، نه پوهیږم.

لمړی: طالبان بریدونه ترسره کوي، خو مسوولیت یې په غاړه نه اخلي. طالبان د دوو لاملونو په موخه دا کار ترسره کوي؛ لمړی، دا چې طالبانو یو ډول د بریا احساس خپل کړی، نو له اوسني حکومت او سیاستوالو سره تر ډېره د خبرو کولو لیوالتیا نلري، بلکي غواړي چې د زور له لارې اوسنی نظام ړنګ او د خپلي خوښي نظام په افغانستان کې رامنځته کړي.

دوهم، طالبان نه غواړي چې جنګیالي یې له جګړي لاس په سر شي، ځکه طالبانو جوړښتونه د جګړې د په مخ وړلو لپاره رامنځته شوي، نو که جګړه دریږي ممکن په اتومات شکل د دوۍ ډلې سره وپاشل شي. د هغه تر څنګ تر ټولو مهمه هم دا چې د جنګیالیو په منځ کې به یې د جګړې روحیه کمزوري شي او د اړتیا په مهال به د جګړې بیا پیل ورته ستونزمن وي. خو دا چې مسوولیت یې په غاړه نه اخلي، نو لامل یې دا کېدای شي، دوۍ له امریکا سره د تړون په مهال د تاوتریخوالي د کمښت ژمنه کړي نو د دې لپاره چې تر ملامتیا لاندي رانشي، مسوولیت یې په غاړه نه اخلي.

دوهم: ځیني حکومتي چارواکي په دې بریدونو کې لاس لري. ځیني حکومتي چارواکي په ښکاره د سولي د روانې پروسي مخالف دي. یا خو د دې پروسي د ځینو ابهاماتو او بدو عواقبو څخه اندیښمن دي، یا یې هم خپلي شخصي، ګوندي او سمتي ګټي ممکن تر ګواښ لاندي واوسي. نو د دې لپاره چې د سولې رامنځته شوي هېلي ووژني او طالبان په دې ملامت کړي، چې ګواکې جګړه یې تیزه کړي او تاوتریخوالی یې ډېر کړی دی. د اورکم په اونۍ کې ځیني کوچني بریدونه د کابل په ښار کې ترسره کېدل، چې د ډېرو به تلفات هم کم و، خو یوازي موخه به یې دا وه، چې د رسنیو پام راواړوي او وښيي چې طالبان په خپلو ژمنو ولاړ ندي.

دریم: نورې ترهګریزي او مافیايي ډلې دا بریدونه ترسره کوي. په دې کې هيڅ شک نه و، چې طالبانو د ډېرو مافیايي او ترهګریزو ډلو لپاره بستر برابر کړی و. له دې وړاندې هم ډېری بریدونه نورو ترهګریزو او مافیايي ډلو ترسره کول، چې کله کله به هم ښايي طالبانو د هغو بریدونو مسوولیت هم په غاړه اخیست. نو اوس هم امکان لري، ځیني ډلي بریدونه ترسره کړي، خو طالبان به یې اوس مسوولیت په غاړه وانخلي. خو تر ټولو اساسي پوښتنې دا دې، طالبانو ولې له دې وړاندي د ټولو بریدونو مسوولیت په غاړه اخیست، په داسي حال کې چې اوس طالبانو جګړه درولي او بریدونه ترسره کیږي؟ څوک دا بریدونه ترسره کوي او څوک د دومره پيچلو بریدونو د ترسره کولو توانايي لري؟ که نوري ډلي هم عملا په په صحنه کې وي، نو بیا له طالب سره سوله څه مانا؟ که طالبان سوله کوي نو جګړه خو به حتمي دوام کوي، ځکه عملا نورې ډلي په صحنه کې په ډېر قوت شتون لري او دا جګړه به په مخ وړي.

نظر ورکړئ

ستاسو ایمیل پته نه ښودل کېږي. اړین فیلډونه په نښه شوي *


زمونږ په هکله

ژوندون وېبپاڼه د ژوندون راډيو ټلوېزيون رسمي وېبسايټ دى. لکه څنګه چې ژوندون راډيو ټلوېزيون په هېواد کې داسې يوه ازاده رسنيزه شبکه ده، چې په هېڅ سياسي جريان، ډلې ټپلې، ګوند، کيڼو او ښي سياسي ډلو او نورو جريانونو پورې تړلې نه ده. دغسې دا وېبپاڼه هم ازاده، خپلواکه او ناپېيلې ده، چې يوازې ملي، اسلامي ارزښتونه پالي او د افغانانو د ژوند د سوکالۍ لپاره هلې ځلې کوي…


مونږ سره اړیکه

0700651008