وروستي خبرونه

د کائیناتو پیدایښت او د ژوند پیل (بېلابېل نظریات) | لیکنه: رحمت الله محمد

له زرهاوو کلونو را پدېخوا انسانان په ځمکه کې ژوند کوي، زیات انساني نسلونه تیر شوي، په زرهاوو میلیارده انسانان ځمکي ته راغلي او بیرته تللي. نو حتمن به هر انسان په دې اړه فکر کړی وي چې ځمکه څنګه پیدا شوي؟، ولي پیدا شوي؟، مونږ ولي پیدا شوي یو؟، څنګه پیدا شوي یو؟، چیرته ځو؟، کائیانات به کله پای ته رسیږي؟ ځمکه او انساني نسل به کله او څنګه له منځه ځي؟ چې مړه شوو، بیا له څه حالت سره مخ کېږو؟ په ځمکه او نورو سیارو کې له مونږ پرته نور څوک هم ژوند کوي؟، زمونږ پيدا کوونکی څوک دی؟ له مونږ څه غواړي؟، ولي یې ځمکي ته راوستلي یو؟

دا هغه پوښتنې دي چې د انسانانو په اوږده تاریخ کې ورته په بېلابېلو ادیانو کې بېلابېل ځوابونه موندل شوي دي. او د هغه تر څنګ فیلسوفانو هم په دې اړه بېلابېل نظریات ورکړي دي. او ساینس هم په دې هکله څېړنې کړي او ځیني ځوابونه یې ځواب کړي.

چې په دې لېکنه کې به په دې اړه د بېلابېلو ادیانو او فیلسوفانو باورونه وارزوو:

له ساینسي څېړنو او ورسره نظریاتو نه یې پيلوو:

کله چې په ۱۹۲۰م لسیزه کې ادوین هابل د خپل ۱۰۰ اینچه تلسکوپ په مرسته د لاس انجلس ایالت د ویلسون له غرونو څخه فضاء ته پورته شو، له څه مودي څېړنو وروسته یې دا معلومه کړه چې په نامحدوده فضاء کې کهکشانونه له یو بل څخه د لرې کېدو په حال کې دي. نو دا په ډاګه کوي چې کهکشانونه یو وخت سره نږدي وو. بیا د کهکشانونو له یو بل څخه د لرې کېدو سرعت ته په کتو سره دا معلومه شوه چې میلیاردونه کاله وړاندې کهکشانونه په یوه نقطه کې وو.

په دې اړه بیا زیات کهکشان پيژندونکې وایې چې د کهکشانونه دا یو ځای والی ۱۳.۵ میلیارده کاله وړاندې د یوي چاودني په پایله کې (چې نوم یې بیګ بنګ یا لویه چاودنه ایښودل شوی) منځته راغلل او د وخت په تیریدو سره له یو بل نه بېل شول.

 او له هغه بیا میلیاردونه کلونه وروسته په ځمکه کې د شرایطو له برابریدو وروسته ژوندي موجودات منځته راغلل.

مشهور فزیک پوه او کهکشان پیژندونکی استیون هاوکینګ وایې:

بریتانیایي فزیک پوه او کهکشان پيژندونکی استیون هاوکینګ وایې: د کائیناتو پیدا کیدو لپاره خالق ته اړتیا نشته، او دا کائینات هیڅ خالق نلري، د ده په نظر د کائینات پیل لویه چاودنه یا بیګ بنګ ده. نوموړی په دې باور دی چې کائینات د فزیک قوانینو په مرسته رامنځته شوي دي، او دا هر څه چې داسي منظم دي دا د علمي قوانینو په اساس ولاړ دي.

له هغه نه پوښتنه وشوه: له بیګ بنګ مخکې په فضاء کې څه وو؟، هاوکینګ یې په ځواب کې وایې: له بیګ بنګ مخکې، وخت او ماده نه وه، نو کله چې وخت او ماده نه وي دا په دې دلالت کوي چې هیڅ هم نه وو.

نوموړي په دې اړه زیات کتابونه هم لیکلي دي چې له زیاتو نیوکو سره مخ شوي دي:

دان پیچ په کاناډا کې د فزیک استاد او کهکشان پيژندونکې د هاوکینګ د دې نظریي په خلاف اته مقالې نشر کړي دي. نوموړی وایې: (د کائیناتو د پيدا کېدو لپاره خالق ته اړتیا شته، ځکه خپله قوانین هم باید یو څوک رامنځته او منظم کړي. نوموړی وایې چې دا به ډېره غیري منطقي خبره وي چې د کائیناتو پیدایښت د خالق له شتون پرته تصور کړو)

د هاوکینګ همکار او زده کړیال بیا وایې: ( د هاوکینګ دا نظریه هیڅ علمي اړخ نه لري، دا یوه فلسفي نظریه ده، نوموړی وایې زما لپاره ډیره جالبه دا وه چې هاوکینګ د خپل کتاب (لویه طرحه) په سر کې لیکلي وو چې نوره فلسفه مړه شوي ده، خو بیا د ده کتاب او نظریات ټول فلسفي وو).

جان لینوکز په اکسفورډ کې د ریاضیاتو استاد وایې: ( قوانین یو څه نشي رامنځته کولي، بلکې د قوانینو لپاره باید تر مخکې لا ماده شتون ولري. د مثال په ډول: د ریاضي تر ټولو ساده فورمول ۱+۱=۲ خو که یو جسم موجود نه وي نو دا فورمول هیڅ هم نشي کولای. که زه خپله بانکي اکاونټ ته یو ځل ۱۰۰۰ پونډه جمع کړم، یو ځل بیا ۱۰۰۰ پونډه جمع کړم، نو له هغه وروسته د ریاضي فورمول یوه معنی لري. خو د ریاضي فورمول د پیسو له شتون پرته زما اکاونټ ته یوه پیسه هم نشي اضافه کولای. نو له دې امله د قوانینو لپاره باید ماده شتون ولري او قوانین نشي کولای ماده رامنځته کړي. نو ماده حتمن خالق لري).

د یویشتمي پېړۍ مشهور تاریخپوه او فیلسفو نوح هراري وایې:

نوموړی وایي: ۱۳.۵ میلیارده کاله وړاندې بیګ بنګ یا لویه چاودنه وشوه، چې په پایله کې یې ماده، انرژي او وخت منځته راغلل. نږدې ۳.۸ میلیارده کاله وړاندې د ځمکې په نوم سیاره کې معین مالیکولونه سره یو ځای شول چې ستر او پیچلي ترکیبات یې را منځ ته کړل چې ژوندي موجودات (اورګانیزم) ونومول شول. همدارنګه هغو موجوداتو چې له اوسنیو انسانانو سره یې ډېر ورته والی درلود ۲.۵ میلیونه کاله وړاندې ژوند پیل کړ.

نوموړی وایي، ۶ میلیونه کاله وړاندې بیزو دوه لوڼې وزېږولې چې یوه د شامپازیانو انا او بله زموږ انا شوه.

هغه ډولونه چې ګډ نیکونه لري د جنس (genus) تر عنوان لاندې ډلبندي کېږي. زمری، پلنګ او جګوار متفات ډولونه دي چې د پینترا جنس پورې اړه لري. همدارنګه عقلمند انسان یانې عقلمند(sapiens)  ډول د انسان(Homo)  په جنس پورې اړه لري.

هر جنس په کوچنیو کورنیو ویشل شوی مثلاً د ګیدړي کورنۍ (زمری، پلنګ او کورنۍ پیشو) یا فیل کورنۍ (فیل، ماموت او ماستودون).

عقلمند انسان هم په یوه کورنۍ پورې اړه لري. که څه هم عقلمند انسان غوښتل تر څو له نورو حیواناتو ځان بیل کړي، او ځان بې کورنیه وښیې. خو داسې نه ده که وغواړو یا نه د بیزوګانو په ستره کورنۍ پورې اړه لرو. نږدې خپلوان مو ګوریلان او شامپانزیان دي. شامپازیان مو بیخې خپلوان دي.

موږ نه یوازې نږدې خپل خپلوان لرل بلکې یو وخت مو وروڼه او خویندي هم لرلې. مونږ بیخې له دې خبرې سره عادت شوي یو چې مونږ په هیڅ حیواني کورنۍ پورې اړه نه لرو. ځکه لس زره کاله کیږي چې زمونږ نورې حیواني کورنۍ یا له منځه تللي او یا له دې امله چې مونږ تر هغو ځان غوره وبولو، ځان مو ترې بېل کړی.

انسان ۲.۵ میلیونه کاله وړاندې د افریقا په شرق کې د اوسترالوپیتکوس (Australopithecus) په نوم پخوانۍ بیزو چې د جنوبي بیزو په مانا ده منځ ته راغی. ۲ میلیونه کاله وړاندې لومړنیو انسانانو خپل ځایونه پرېښودل او د افریقا، اروپا او اسیا په پراخو سیمو کې میشت شول.
د اسیا په غرب او اروپا کې انسان په هومو نیاندرتالنسیس (Homo neanderthalensis) یانې د (نیاندر درې انسان) باندې بدل شو. چې په (نیاندرتال) مشهور دی او له موږ عقلمندو انسانانو غوټ او چاغ دي.
د اسیا شرقي سیمې هومو ارکتوس (Homo erectus) یانې (نېغ قامته انسان) اشغال کړې او ۲ میلیونه کاله په کې میشت شو چې تر اوسه لا دوام لرونکي انسانان دي.
هومو سولوینسیس (Homo soloensis) د (سولو درې انسان) د اندونزیا په جاوه ټاپو کې ژوند کاوه.
څو نسلونه وروسته فلورس انسانان ښکاره شول، دې بېساري ډول په علمي نوم هومو فلورسي ینسیس (Homo floreseinsis)  یو متري قد او ۲۵ کیلو ګرام وزن درلود.
څېړنکو په ۲۰۱۰ کال د سابیریا په دنیسوا کې د غار په کیندلو سره زموږ د ورڼو او خویندو یو بل ډول کشف کړ او هغو ته یې (Homo denisova) یانې د ونیسوا انسان نوم ورکړ.

او اخیراً زموږ ډول چې په سپین سترګي مو د هومو سپینس (عقلمند انسان) نوم ورباندې کېښود.
بل حقیقت دا دی چې ۲ میلیونه کاله وړاندې تر ۱۰ زره کاله وړاندې پورې نړۍ په یوه وخت کې د څو ډوله انسانانو د ژوند کولو ځای وو.

ټول انساني ډولونه د ډېرو توپیرونو سره سره بیا هم څو ګډې ځانګړنې لرلي چې له نورو موجوداتو یې بېلوي. ستره ځانګړنه یې دا ده چې د نورو موجوداتو په پرتله فوق العاده لوی مغز لري.

واقعیت دا دی چې د سولویانو د پاتې شونو وروستی تاریخ ۵۰ زره کاله مخکې ته ور ګرزي، دنیسویان لږ وروسته له هغه له منځه لاړل، نیاندرتالان ۳۰ زره کاله وړاندې ورک شول او ټیټ قدي انسانان ۱۲ زره کاله وړاندې فنا شول، چې په پایله کې د ټولو انساني ډولونو له ډلي یوازي مونږ عقلمند انسانان پاتي شو. بیا مو نړۍ فتحه کړه او ځان مو اشرف المخلوقات وبلل.

نوموړی زیاتوي: دا چې موږ څنګه وکولای شول په تیزۍ سره په لرې پرتو سیمو کې له بېلابېلو بیولوژیکي ځانګړنو سره میشت شو؟ څنګه مو وکولای شول نور انساني ډولونه له مخې لرې کړو؟ ولې حتی ځواکمنو او ځيرکو نیاندرتالانو ونه شوای کولای زموږ له حملې ژوندي ووزي؟ دا بحثونه تر اوسه ګرم دي.
د منلو وړ ځواب هم دا دی چې دا بحث ته امکان ورکوي: عقلمند انسان له هر څه ډېر د ځانګړې ژبې په مرسته دا نړۍ فتح کړه.

*(په لنډ ډول ویلي شو چې ۴.۶ میلیارده کاله وړاندې ځمکه هغه وخت چې یو ډول مواد سره یو ځای شول، منځ ته راغله. په ځمکه کې لمړني ژوندي موجودات ۳.۸ میلیارده کاله وړاندې او لمړني ډایناسوران ۱۵۰ میلیونه کاله وړاندې راښکاره شوو.

خو ډایناسوران بیا ۶۵ میلیونه کاله وړاندې بیرته له منځه لاړل، دا چې ولي ډایناسوران له منځه لاړل په دې اړه بېلابېل نظریات موجود دي.)

د آبیوژنس یا خپله پیدا کیدلو نظریه:

په دې نظریه کې داسې ویل کېږي چې دا ټول موجودات خپله پیدا شوي دي. د دې نظریې تاریخچه له میلاد مخکې د یونان باستان تمدن ته رسیږي. په هغه وخت کې عامه ذهنیت په دې باور وو چې ټول موجودات د یو ډول نورو موادو څخه جوړیږي. د مثال په ډول: چنجي له خرابي غوښي نه منځته راځي، یا هم مچ، میږيان او ځیني نور موجودات هم له همداسي موادو څخه رامنځته کیږي. دې نظریې تر ۱۹ پیړۍ پورې زیات پیروان درلودل، خو له هغه وروسته یې پيروان کم شوي دي.

په جنوبي افریقا کې د پخوانیو خلکو نظریې:

له مونږ مخکې یوازي تیاره، اوبه او د مومبا په نوم خدای شتون درلود. بیا یو وخت مومبا لمر رامنځته کوو لمر ځیني اوبه تبخیر کړي او وچه ځمکه هم پیدا شوه، بیا له هغه وروسته مومبا سپوږمۍ، ستوري او ژوندي موجودات چې انسان هم پکې شامل وو رامنځته کړل.

د ځمکي جوړښت یې دا ډول تشریح کول: (  په اوبو کې یو ماهی دی، په ماهی یو غویي ولاړ دی، چې د غویي په ښکر باندې نړۍ ایښودل شوي).

خو د کائیناتو د پیدایښت په اړه د اسلام په سپیڅلي دین کې څه ویل شوي؟

په دې سپیڅلي دین کې هر څه منطقي بیان شوي دي: کائینات ډېر پراخ دي او پیدا کوونکی یې هم ډېر لوی دی. دا ځمکې او اسمانونه یوه خالق په شپږو ورځو کې پیدا کړل.

له انسانانو مخکې نورو موجوداتو په ځمکه کې ژوند کول، چې بیا هغه د کائیناتو خدای له منځه یوړل او انسانان یې ځمکې ته راولیږل. په ځمکه کې نور ژوندي موجودات هم ژوند کوي. خو انسانان د عقل لرلو له امله په ځمکه کې اشرف المخلوقات دي، او نور موجودات هم د همدي انسانانو لپاره پيدا شوي دي.

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ…

ژباړه: پرته له شکه چې رب مو هغه الله دی چې ځمکې او اسمانونه یې په شپږ ورځې کې پیدا کړل…
(قران، الاعراف، ۷: ۵۴)

دلته مفسرین څو بېلابېل نظریات لري: ځیني مفسرین وایې چې دلته له ورځي څخه هدف پړاو دی، یانې په شپږ پړاونو کې ځمکه او اسمانونه پیدا شوې.

د قرآن کریم په نورو ځایونو کې د یوم موده داسي ټاکل شوي:

… ثُم فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ …﴿٥﴾

… په ورځ کې چې اندازه یې ستاسې د زرو کلونو ده…

بل ځای کورو:

تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ﴿٤﴾

ژباړه:

ملایکې او روح په ورځ کې چې اندازه یې ستاسې په کلونو پنځوس زره کاله کېږي، د هغه لور ته پورته ځي.

( قران، المعارج، ۷۰: ۴۴)

دواړو ځایونو کې ګورو چې یوم وخت دومره ټاکل شوی چې زموږ د ورځې په پرتله خورا اوږدې دي. نو د ایام وخت خو بیخې لوی او اوږد مهال کېږي.

په قران کې بل ځای لولو:

قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَندَادًا ۚ ذَ‌ٰلِكَ رَبُّ الْعَالَمِينَ ﴿٩﴾ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاءً لِّلسَّائِلِينَ ﴿١٠﴾ ثُمَّ اسْتَوَىٰ إِلَى السَّمَاءِ وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ ائْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ ﴿١١﴾ فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَىٰ فِي كُلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا ۚ وَزَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَحِفْظًا ۚ ذَ‌ٰلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ ﴿١٢﴾

ژباړه:ووایه: ایا تاسې له هغه انکار کوئ چې ځمکه یې په دوه پېره ( پېر د وخت لویې اندازې ته وایو) کې پيدا کړه، او هغه ته ساري لټوئ ؟ دی د عالمیانو رب دی. او په ځمکه یې محکم غرونه ودرول او پکې یې زیاتې کټې پیدا کړې او روزي یې په څلور پېره کې تقدیر کړه او (هغه هم) یو ډول او د اړمنو د اړتیا وړ. همدارنګه یې اسمان ته مخ کړ په داسې حال کې چې هغه دود ؤ. بیا یې هغه او ځمکې ته وویل: په خوښه یا ناخوښه راشئ. دواړو وویل: فرمان وړونکي راغلو. بیا یې هغه د اووه اسمانونو په توګه په دوه پېره کې تیار کړل او ټولو اسمانونو کې امرونه وحیه کړل. او د ځمکې اسمان یې په ستورو ښکلی کړ او حفظ یې کړ. داسې دی د عزیز او علیم رب تقدیر. (قران، فصلت، ۴۱: ۹-۱۲)

په دې ایت شریف کې زیاتو ټکو ته اشاره شوې ده، چې یو مهم ټکی یې د ځمکې اسمان له نورو نه توپیر کول دي. د اووه اسمانونو په کیفیت خبرې دلته نه کوو، کنه د ځمکې اسمان په اړه به مو خبرې کړې وې او اووه اسمانونه به مو څېړلي ول. څه چې دلته مهم دي او ما دا ایت شریفونه ذکر کړل دا دي چې ځینې کره کتونکي نیوکه کوي چې دلته په قران کې ټکر پیدا شو. ځکه قران کې وایي چې ځمکي او اسمانونه په شپږ ورځو کې پيدا شول خو دلته که ورځې سره ټوټل کړو، اته ورځې کېږي:

ــ ځمکه په دوه پړاوه کې پیدا کول ،،

ــ څلور پړاوه کې د ځمکې اوسېدونکو لپاره ( که انسانان دي، حیوانات، حشرات، او نباتات) د روزي بندوبست کول (ثم)،،

ــ دوه پړاوه کې اسمانونه جوړول.

په دې توګه ټول اته پړاوه شول.

ایت ته مراجعه وکړئ او وګورئ چې د ثم توری کارول شوی دی چې د (بیا/وروسته) او (همدارنکه/هممهال) مانا ګانې لري. یانې په دوه پړاوه کې ځمکه پيدا شوه، څلور پړاوه نور وخت یې ونیو چې د ځمکې ټولې اسانتیاوې پوره شوې او ورسره هممهال اسمانونه هم تیار شول. په دې توګه ټول شپږ کېږي.

قران د کایناتو پیدایښت لپاره Sequence نه دی اېښی. بلکې د Sequence په اړه مطالعه ښیي چې په پورته ایت کې قران د ثم له توري څخه د هممهال مانا ورکوي.

موږ وویل چې له یوم نه موخه پړاو/پېر ده او د ایام مانا خورا اوږد مهال کېږي چې ساینس هم له دې خبرې سره سراسر جوړ دی. البته دلته د شپږ پړاوه توضیح قران کې لولو، پوښتنه داده چې ساینس د شپږ پړاویز پیدایښت په اړه څه لري؟

ساینسي څېړنې ښیي چې د کایناتو پیدایښت خورا اوږده موده نیولې ده، خو د شپږ پړاوه پر کیفیت ساینس د خپل محدود پرمختګ پر درشل کې لا هم هیڅ مالومات نه لري. نو شپږ پړاویز پیدایښت په اړه ساینس نه پخلی کولی شي او نه یې ردولی شي. خو ساینس دومره پخلی کوي چې هوکې! د کائیناتو پیدایښت په اړه قران حق وایي چې خورا اوږد مهال یې نیولی دی.

سرچینې:

  1. انسان خرمند (نوح هراري کتاب چې د بشریت د تاریخ په اړه یې لیکلی)
  2. https://www.beytoote.com/scientific/chera/history3-earth-life.html
  3. https://www.hamshahrionline.ir/
  4. https://www.radiofarda.com/a/f2_world_stephen_hawking_how_man_came_about_universe_new_scientist/24277047.html
  5. انفجار بزرګ و کائینات (کتاب)
  6. https://www.radiofarda.com/a/taboo-e65-Genesis-creation-vs-Evolution/29028097.html
  7. https://www.radiofarda.com/a/f2_world_stephen_hawking_how_man_came_about_universe_new_scientist/24277047.html
  8. https://ir.voanews.com/a/discoverychanalnewserieshowking-2011-8-11-127562848/150979.html
  9. https://www.tolafghan.com/forum/viewtopic.php?t=10422
  10. https://www.radiofarda.com/a/taboo-e65-Genesis-creation-vs-Evolution/29028097.html
  11. http://ensani.ir/fa/article/92167/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%A8-%D8%AE%D9%84%D9%82%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA

لیکنه: رحمت الله محمد

نظر ورکړئ

ستاسو ایمیل پته نه ښودل کېږي. اړین فیلډونه په نښه شوي *


زمونږ په هکله

ژوندون وېبپاڼه د ژوندون راډيو ټلوېزيون رسمي وېبسايټ دى. لکه څنګه چې ژوندون راډيو ټلوېزيون په هېواد کې داسې يوه ازاده رسنيزه شبکه ده، چې په هېڅ سياسي جريان، ډلې ټپلې، ګوند، کيڼو او ښي سياسي ډلو او نورو جريانونو پورې تړلې نه ده. دغسې دا وېبپاڼه هم ازاده، خپلواکه او ناپېيلې ده، چې يوازې ملي، اسلامي ارزښتونه پالي او د افغانانو د ژوند د سوکالۍ لپاره هلې ځلې کوي…


مونږ سره اړیکه

0700651008