وروستي خبرونه
ZhwandoonMay 9, 2020
907.jpg

1320

د کورونا ویروس له خپریدو وروسته ناروغان او ډاکټران ډیر کم سره ویني او زیات وخت په آنلاین ډول له یو بل سره ویني، او ډاکټران هم له لرې فاصلي څخه د انټرنیټ د ځینو آپلیکیشونو له لاري خپل ناروغان ګوري او د هغوي تداوي کوي.

له دې طریقو څخه ګټه اخیستنه دوه ګتې لري: لمړی دا چې روغتونونو ته نه تګ به ناروغان له کورونا ویروس څخه وساتي، او بل دا چې په روغتونونو کې به بیروبار کم شي او په ډاکټرانو به هم څه نا څه فشار راکم شي.

د دې نظريي عمليي کوونکې وایې چې له دې لاري به ډاکټران د ویډیو، غږیز او یا هم ایمیل له لارې د ناروغانو تداوي کوي.

یوه ګټه یې همدا ده چې ناروغان په ډیري اسانۍ سره کولای شي له ډاکټرانو سره ملاقات وکړي، او حتا هغه خلک چې په لریو سیمو کې پراته وي هم په ډيري اسانۍ سره به له متخصصو ډاکټرانو سره مشوره کولای شي.

خو د دې نظريي مخالفان بیا وایې چې ډاکټر د ویډیويي کنفرانس له لارې نشي کولای تر څو مریض په سم ډول تشخیص کړي، نو کله چې مریض په سم ډول تشخیص نشي، تداوي یې هم سخته او یا خطرناکه ده. خو ځیني کارپوهان بیا وایې چې د کورونا ویروس تر ختمیدو پورې دا یوه ښه او ګټوره لار ده.

له دې لاري ډاکټران له هغو ناروغانو سره چې له نږدي اړتیا ورته نه وي په انلاین ډول تداوي کوي خو هغه ناروغان چې باید له نږدي وکتل شي، هغوی روغتون او یا هم معاینه خاني ته ورغواړي.

د آنلاین تداوي لپاره ډاکټران له ناروغانو څخه په انلاین ډول فیس هم اخلي.

د امریکا متحده ایالاتو د روغتیا اداري هم د موقت وخت لپاره ډاکټران دي کار ته تشویق کړي دي.


ZhwandoonMay 9, 2020
906.jpg

4350

لیکنه: عزیز نسین

ژباړه: عصمت تره کی

زر ځله شکر ادا کوم چي اجل مي نه و پوره سوی او له یو خونړۍ پېښي روغ ووتم. د هغه تر څنګ مي شاید یوه لویه ګټه هم کړي وای خو: اوس پوه سوم، تر څو چي یو ملت انقلاب ته آماده نه وي. د رژیم په تغیر له زړه خوښ نه وي. کودتا هیڅ په درد نخوري او هر څومره چي مخکي هم ولاړه سي، له خنډ سر مخ کیږي.  که باور نه لرئ، زما کېسي ته غوږ سئ.

موږ څو ملګري ډیر صمیمي و. برسیره په دې چي ښه کور، ژوند او مقام مو درلود. زړونه مو په هوا سوي و، تر څو کودتا وکړو، قدرت په لاس کې واخلو او بس هرکاره واوسو! د دې پلان ټول اړخونه مو وسنجول. د انقلاب بشپړه نقشه مو جوړه کړه، د کاغذ په مخ مو د ټولو ستونزو حل لاري راویستي، د هر ملګري وظیفه مو مشخص کړله، ډیره کوچنۍ مسئله هم پاته نسوله.

موږ یوه ډېره کوچنۍ اشتباه وکړله، هغه هم د انقلاب د ورځ په اړه وه! که مو جنتري کتلي وای یا مو د رادیو د هوا پيژندني خبر ته غوږ نیولای وای، نو د ژمي په لمړۍ ورځ چي د اورښت امکان په کې بېخي زیات وي، د انقلاب لپاره نه انتخابوله، نو به دا خنډ هم نه رامنځته کېدو! انقلاب ته مو دومره تلواره وه، چي د هوا پيژندني مدیر ته مو هم یو زنګ ونکړ، تر څو د هوا له حالت څخه مو ځان خبر کړی وای. نه پوهیږم تاسو به خبر یاست کنه، زموږ په ښار کې چي کله هم څو دقیقي واوره یا باران وسي ټول کارونه ګډوډ کېږي، تګ راتګ، اوبه او برښنا قطع کیږي، رادیو او تلیفون هم کار پرېږدي.

له بدمرغه زموږ انقلاب تصادفا له همداسي ورځي سره مخ سو! که مو په انقلاب کولو کې لږ تجربه هم درلودلای او  لږ تر لږه څو واره مو تمرین کړی وای نو د ژمي د لمړۍ ورځي په ځای به مو د اوړي یوه سمه ورځ انتخاب کړي وای. تر ټولو ښه خبر لا دا چي په اوړي کې زموږ په ښار کې ډېر خلک هم نه وي. ډیری خلک خپلو باغونو ته ځي، یوازي د ښار یو شمیر کسب کاران او دوکانداران په ښار کې وي. دا خلک بیا ښه وي، د چا په کار کې کار هم نه ور لري. له بل خوا د اداراتو او مؤسساتو نیول هم آسانه کېږي. په دغسي حالت کې  که هر سړی وغواړي د تفریح لپاره هم انقلاب کولای شي! نو موږ هر شی ټکي په ټکي حساب کړې و، مګر باران مو په فکر کې لا نده راتیر سوی. اوس مي هم په یاد راځي، کله چي له سازمان څخه راوزم، له ځان سره وایم: «موږ څومره ناپوه و چي داسي ښه چانس مو له لاسه ورکړ»

زه (ستوان) چي ښه غږ مي درلود، له سرهنګ سره د راډیو د نیولو مسولیت را وسپارل شو. نوید او جنرال المات له دری نفرو سرتیرو سره موظف شول تر څو حسنی رستورانت ونیسي، سرګر او څلورو ملګرو ته د پستخاني د نیولو مسوولیت ورکړل شو.

د وسلو د ډيپو نیول هم د جنرال اکیپ په غاړه وه. لنډه دا موږ تر انقلاب مخکي ښه ځایونه چي عاید ولري سره وویشل. حمید د زندان د نیولو مسوولیت په غاړه لرل، ځکه موږ فکر کړی و، که زموږ انقلاب ماتي وخوړه او موږ بندیان کیدلو نو حمید به مخکي تر مخکي په زندان کې ښه ځایونه راته پیداکړي. همدارنګه په ځینو نورو ملګرو پسي هم ګرځیدو، چي د نورو اداراتو په نیولو کې مرسته راسره وکړي.

سرګر وویل: هغه ادارات چي زموږ په درد نخوري ولي يې نیسو؟ مالیه او ښاروالي سم ځایونه نه دي! دوه، دری میاستي يې د کارکوونکو معاشونه نه اجراء کېږي، نو په هغه پسي ولي وخت ضایع کړو او ولي يې ونیسو؟ د چا لپاره؟  هغه ادارات چي عاید يې کم دي… د هغو په نومونو خط کش کړئ.

له دې خبرې سره ټول موافق و، یوازي جنرال اکیپ وویل: که دا ادارات نه نیسو ، نو بیا د څه شي لپاره انقلاب کوو؟

هیچا يې خبري ته پام ونکړ، د سرګر خبره تائید سوله.

خو اوس تر هر څه مخکي مو باید د امریکايي چارواکو نظر راخیستی وای. په دې پوهیدو که د امریکا يې چارواکو نظرونه مثبت نه وي نو زموږ زحمت ګټه نه کوي. نو تر هر څه لمړی مو هئیت انتخاب کړ، تر څو د امریکا له سفیر سره وویني او د هغوۍ موافقه واخلي!

ادامه لري…


ZhwandoonMay 9, 2020
905.jpg

1190

عصمت تره کی

که د ویروس طبیعي اړخ ته ولاړ شو، نو دا هم لري خبره نده، چې دا ویروس دې په واقعي مانا یوه وبا واوسي. له دې وړاندې هم په مختلفو وختونو کې دې ته ورته ویروسونه په نړۍ کې خپاره شوي او وروسته په وباو بدل شوي دي.

 له دې وړاندې د سمال پاکس ویروس شا و خوا ۳۳ پيړۍ انسانان وژلي، د هغه ترڅنګ د تور مرګ په نوم یوې وبا په سلګونو میلیونونه انسانان وژلي دي. انفلونزا، ایډز او دې ته ورته نورې ناروغۍ هم د ډېرو انسانانو د مړیني لامل شوي دي.

د ۲۱ مې پيړۍ وبا به هم طبیعا د څوارلسمي پیړۍ له وبا سره توپیر لري. ځکه هغه وخت نړۍ په یو کلي نه وه بدله شوي. د نړۍ به کچه په دومره پراخه کچه تګ راتګ او نږديوالی نه و. د سمال پاکس ویروس تر میلاد دیارلس نیمي پیړۍ مخکې په مصر کې پيدا شوی و. وروسته یې د یونان تمدن هم لړزولی و. خو دا ویروس شاوخوا ۲۸ پيړۍ وروسته د اروپايي فوځیانو او کډوالو له لورې امریکا لويي وچې ته ورسېد. مګر کرونا د دې ویروس برعکس په همدومره ورځو کې له چین څخه امریکا ته ورسېد. خو هغه وخت له امریکا څخه چین ته تګ راتګ هم کم و، حتی امریکا لا کشف شوي نه وه. لا هم د اروپا او آسیا اوسېدونکې انسانان د امریکا لويي وچې له شتون څخه خبر نه و.

 د کرونا ویروس د مخکنیو وبا ګانو په نسبت په چټکۍ سره خپور شو، خو مړینه به یې کمه وي، ځکه که د ویروس ژر خپریدو ته زمینه برابره ده، د هغه ترڅنګ یې د مخنیوي لپاره ګڼ روغتیايي خدمات او امکانات هم شته. نو د ډېری کسانو د مړیني مخه به ونیول شي او د کرونا ویروس د واکسین په جوړیدو سره به یې عمر هم را لنډ شي.

د هغه ترڅنګ ویروس معمولا په عمر خوړلیو انسانانو ژر اغېز کوي، ځکه د هغوۍ د بدن دفاعي سیستم کمزوری وي. هغه کسان چې مخکي نورې ناروغۍ ولري، د هغوۍ د بدن دفاعي سیستم هم کمزوری شوی وي. نو ویروس په دا ډول انسانانو ژر اغیز کوي او د مړیني لامل یې هم ګرځي. نو دا حتمي دا مانا نلري، چې کرونا ویروس مصنوعي رامنځته شوی دی، ترڅو عمر خوړلي کسان له منځه یوسي.

له دې وړاندې ویروسونو او وباګانو پیړیو دوام کړی، مګر کرونا ویروس چې میاشتو ته ورسېد، نن په ساینس نیوکې کیږي، چې ولي یې ونشوای کولای واکسین ورته جوړ کړي. تاسو فکر کوئ، ساینس دومره پرمختګ په میاشتو او یا هم په ورځو کې کړی. د ساینس دومره کشفیاتو او پرمختګونو په پيړیو وخت نیولی. په تدریجي توګه ساینسي کشفیات او پرمختګونه بشپړه شوي دي.

نو د کرونا ویروس واکسین جوړول به هم لږ وخت ونیسي. ځکه تر اوسه پورې لا هم کرونا ویروس په ټوله مانا ندی پیژندل شوی. د کرونا ویروس اړوند کوم څه چې وړاندې کیږي، ډېری یې یوازي تیوري ګانې دي. ډېری معلومات چې د نړیوال روغتیايي سازمان له لورې خپاره شوي، بیرته رد شوي دي. ځکه وروسته تجربو بل څه ښودلي دي.

دا هم امکان نلري، چې ساینس دې د کرونا ویروس په مخنیوي کې پاتي راشي، مګر دا هم امکان نلري، چې دا کار دې په یوه ورځ یا یوه میاشت کې وشي. همدااوس ټوله نړۍ د کرونا ویروس د واکسین په جوړولو لګیا ده، خو بریالی آزمایښت یې لا ندی ترسره کړی. خو د واکسین تر جوړولو وړاندي د دې ویروس د مخنیوي لپاره یوازینۍ لار کرنتین دی. چې همدااوس د نړۍ ټول ښارونه کرنتین شوي دي. دا چې کرنتین د هوا له پاکوالي او د ځمکې د تودوخې درجې له کموالي سره مرسته کوي. حتمي دا مانا نلري، چې دا ویروس مصنوعي رامنځته شوی ترڅو ښارونه کرنتین شي. ممکن ویروس طبیعي واوسي، خو وروسته دولتونه له دې فرصت څخه د ګټې اخیستني هڅه وکړي.


ZhwandoonMay 9, 2020
904-1024x576.jpg

1900

لیکنه: عصمت تره کی

د کرونا ویروس طبیعي دی او که مصنوعي؟ دا هغه پوښتنه ده، چې نن د نړۍ له هر دوهم یا دریم انسان سره شته. تر دې مهاله چې زه دا لیکنه کوم، دا ویروس تقریبا د نړۍ هر ګوټ ته رسېدلی، دوه میلیونه وګړې په اخته شوي او ۱۲۰ زره یې مړه کړي دي.

ساینس، رسنیو او څېړنیزو مرکزونو تر اوسه پورې ټولو په یو غږ دا ویروس یو طبیعي وبا بللي، چې د چین په ووهان ښار کې له شوپ پرک څخه انسان ته لیږدول شوی دی. مګر د افغانستان په ګډون د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د خلکو باورونه دادې چې دا د دریمي نړیوالي بیولوژیکي جګړې پیل او یا هم یو مصنوعې ویروس دی، چې د مختلفو موخو لپاره د ځواکمنو هېوادونو له لورې رامنځته شوی دی.

بیولوژیکې جګړه:

کله چې دا ویروس له چین وروسته په ایران کې په ډېري چټکۍ سره خپور شو، نو د ایران مذهبي رهبر خامنه اې سمدستي فرمان صادر کړ، چې ګواکې دا د بیولوژیکي جګړې پیل دی او د دفاع لپاره یې باید د کرونا اډه رامنځته شي. ایران په روغتیايي تدابیرو سربیره د داسي اډې ته رامنځته کولو هڅه وکړه، ترڅو د بیولوژیکي جګړې په صورت کې دفاعي تدابیر هم ولري.

د هغه ترڅنګ یې په مختلفو هېوادونو کې لوړپوړې چارواکې ونیول. رسنیو داسي راپورونه خپاره کړل، چې ګواکې په منځني ختیځ کې د امریکا نظامي اډو کې دا ویروس خپور شوی دی. د بریتانیا لمړی وزیر د کرونا آزمایښت مثبت شو، ټرمپ د کرونا آزمایښت ترسره کړ او پوتین هم په داسي جامو کې راښکاره شو، چې ګواکې کرونا یې جدي نیولي.

دې ډول خبرونو ډېری خلک او شننونکي دې اند ته ورسول، چې دا ویروس د بیولوژیکي جګړې پیل دی. د بیولوژیکي جګړې رامنځته کېدل نوي خبره نده. په شلمې پيړۍ کې د سړې جګړې په مهال هم د بیولوژیکي جګړې د رامنځته کېدو ګواښونه موجود و او ښکېل هېوادونه دې ټکې ته متوجه و. ډېری استخباراتو د دې لپاره کار کول، ترڅو ښکیل هېوادونه له بیولوژیکي وسلو څخه کار وانخلي.

خو کله چې دا ویروس له ایران وروسته په اروپايي هېوادونو کې خپور شو، ورو ورو د بیولوژیکې جګړې اصطلاح له ټولنیزو رسنیو څخه ورکه شوه. له اروپا وروسته همدا اوس په امریکا کې د خپریدو په حال کې دی، چې ټرمپ وار تر مخه لا د امریکا یانو لپاره مرګونی بللی و.

په لمړیو کې فکر کېده، چې کرونا ویروس امریکا جوړ کړی. غواړې د چین د اقتصادي پراختیا مخه باندي ونیسي او اټومي ځواک ایران په ګونډو کړي. خو نن چې دا ویروس تر ټولو زیات امریکا یان مړه کړي، خلک له خپل باور څخه بیا هم نه اوړي، بلکي د خپل باور لپاره یې دلایل او توجیهات بدل کړي.

مصنوعي ویروس:

نن بیا هم د نړۍ ډېری خلک په دې باور لري، چې دا ویروس د امریکا په ګډون د نړۍ د ځواکمنو هېوادونو له لورې رامنځته شوی دی. د ډېری شننونکو په خبره چې ویروس خپریدل لاندې څو موخې لري:

۱- له وختونو د ځواکمنو هېوادونو استخباراتو په دې کار کول، تر څو د خلکو خصوصي حریم ته لاس رسی پيدا کړي. مګر د خلکو له لورې دا ډول سیسټمونو ته اجازه نه ورکول کېده. د هغه ترڅنګ د نني عصر یو مشهور فیلسوف او تاریخپوه نوح هراري هم له پخوا داسي وړاندوینه کړې وه، چې د نړۍ واکمنان به له ټیکنالوژۍ څخه ناوړه ګټه واخلي. د نوموړي په خبره چې د نن ټکنالوژي د دې وړتیا لري، چې انسانان هک کړای شي.

په اروپا او امریکا کې د خلکو باور دا دی، چې د ۵ جې انټرنیټ دا ویروس لیږدوي. په ځینو هېوادونو کې خلکو د دې انټرنیټ ستنو ته اور ورکړی دی. مګر ساینس پوهانو بیا د ۵ جې انټرنیټ له لورې د دې ویروس لیږدیدل رد کړي دي. د هغه ترڅنګ د فرانسي په ګډون ډېری هېوادونو کې خلکو اندېښني ښودلي، چې دولتونه یې غواړي داسي سیسټمونه جوړ کړې، تر څو د خلکو شخصي حریم ته لاسرسی ولري. چې له دې سره د خلکو مدني آزادیو ته زیان رسیږي.

تر اوسه پوري د چین، روسيي، امریکا او نورو اروپايي هېوادونو دولتونو د کرونا ویروس د مخنیوي او کرونا ناروغانو د تشخیص لپاره د داسي کامرو او سیسټمونو د رامنځته کولو هڅه کړي، چې له مخې به یې دولتونه د افرادو شخصي حریم ته لاسرسی ولري.

۲- تر دې مهاله د اټکل له مخې په نړۍ کې ۷.۵ میلیارده شاوخوا انسانان ژوند کوي. خو د نفوس د زیاتوالي د فورمول له مخې دا شمېره ډېر په چټکۍ سره مخ په لوړېدو ده. په ډېرو کمو هېوادونو کې د نفوس زیاتوالی کنټرول شوی. نو د ځمکې ظرفیت او سرچینو ته په کتلو سره د نفوس زیاتوالی هم په نږدي راتلونکې کې یو لوی ناورین رامنځته کولای شي. د ډېری شننونکو په اند چې دا ویروس څخه به د نفوس د کموالي په موخه کار واخیستل شي.

۳- د دې ویروس ډېری قربانیان زاړه او عمرخوړلي خلک دي. په هغو هېوادونو کې چې نفوس کنټرول شوی دی، هر پلار او مور د پلان له مخې اولاد زیږوي. هلته د سپین ږیرو او تر وخت تیرو کسانو شمیر په زیاتیدو دی. زموږ ټولنه د ځواني ټولنې په نوم یادیږي، خو برعکس په نړۍ کې په ډېری هېوادونو کې د ځوانانو شمیر کم او د سپین ږیرو شمیر زیات دی. نو سپین ږیري نه یوازې په جسمي لحاظ استهلاک شوي او د کار توانايي نلري، بلکې د دولتونو د اوږو بار هم دي. نو د ډېری شننونکو په اند چې دا ویروس به د ټولنو د ځوانولو لپاره وکارول شي.  

۴- په دې وروستیو کې د نړۍ د لویو ښارونو هوا مخ په خرابیدو وه. د هوا خرابوالی هر کال د ډېری انسانانو د مړیني لامل کیږي. دې مړیني ته خاموش مرګ یا تدریجي مرګ هم ویل کیږي. د هغه ترڅنګ د هغو ښارونو اوسیدونکې چې هوا یې خرابه وي، په ډېری ناروغیو اخته کیږي. نو ډيری باورونه هم دادي چې د دې ویروس د خپریدو یو لامل هم د یوي مودې لپاره د خلکو کرنتین، بیروبار کمول او د مختلفو فابریکو درول دي. تر څو د لویو ښارونو هوا صافه شي. په دې وروستیو کې رسنیو داسي راپورونه هم خپاره کړې دي، چې د نړۍ په ډېرو بیروبار لرونکو ښارونو کې هوا په بیساري ډول صافه شوي ده. کابلیان هم تیر ژمی د هوا د ککړتیا له امله ځوریدل، خو اوس ویل کیږي چې د کرنتین په وضع کیدو سره د کابل هوا هم صافه شوي ده.

۵- د نوح هراري په نوم یو فیلسوف او تاریخپوه له وړاندې په ځمکه کې د اقلیمي شرایطو د تغیر خبره کړي وه. د نوموړي په وینا چې د اقلیمي شرایطو تغیر به د ډيری انسانانو د له منځته تللو لامل شي. د ځمکي یو قطب لا هم کنګل دی، مګر د مختلفو صنعتي فابریکو، وسایلو او بیرو بار له امله د ځمکي د تودوخي درجه مخ په ګرمېدو ده. د ځمکې د تودوخي درجې له لوړیدو سره به د یو قطب کنګل مات شي او په ځمکه کې به د بحر د سطحې د لوړېدو لامل وګرځي. له دې سره به د ځمکې ډېری وچې برخې تر اوبو لاندې شي او د انسانانو د له منځه تللو لامل به شي. یو تحلیل هم دادی چې په ټوله نړۍ کې د الوتکو، ریل ګاډو، موټرو، کارخانو، فابریکو او خلکو کرنتین سره به تر یو بریده د ځمکي د تودوخي درجه را ټیټه شي او د اټکل شویو اقلیمي تغیراتو مخنیوی به وشي.

له دې ور هاوخوا کېدای شي نور تحلیلونه او نظرونه هم وجود ولري، خو دا ټول یوازي تحلیلونه او نظرونه دي. تر اوسه پورې لا هم هېڅ ډول ثبوت ندی موندل شوی، چې کرونا ویروس مصنوعي دی. ټولو ساینسي څېړنو ښودلي، چې دا ویروس طبیعي دی او له حیوان څخه انسان ته لیږدول شوی دی. نو دا پورته تحلیلونه او نظرونه هغه وخت واقعیت ثابتیدلای شي، چې لمړی د کرونا ویروس مصنوعي توب ثابت شي.

طبیعي اړخ:

که د ویروس طبیعي اړخ ته ولاړ شو، نو دا هم لري خبره نده، چې دا ویروس دې په واقعي مانا یوه وبا واوسي. له دې وړاندې هم په مختلفو وختونو کې دې ته ورته ویروسونه په نړۍ کې خپاره شوي او وروسته په وباو بدل شوي دي.

 له دې وړاندې د سمال پاکس ویروس شا و خوا ۳۳ پيړۍ انسانان وژلي، د هغه ترڅنګ د تور مرګ په نوم یوې وبا په سلګونو میلیونونه انسانان وژلي دي. انفلونزا، ایډز او دې ته ورته نورې ناروغۍ هم د ډېرو انسانانو د مړیني لامل شوي دي.

د ۲۱ مې پيړۍ وبا به هم طبیعا د څوارلسمي پیړۍ له وبا سره توپیر لري. ځکه هغه وخت نړۍ په یو کلي نه وه بدله شوي. د نړۍ به کچه په دومره پراخه کچه تګ راتګ او نږديوالی نه و. د سمال پاکس ویروس تر میلاد دیارلس نیمي پیړۍ مخکې په مصر کې پيدا شوی و. وروسته یې د یونان تمدن هم لړزولی و. خو دا ویروس شاوخوا ۲۸ پيړۍ وروسته د اروپايي فوځیانو او کډوالو له لورې امریکا لويي وچې ته ورسېد. مګر کرونا د دې ویروس برعکس په همدومره ورځو کې له چین څخه امریکا ته ورسېد. خو هغه وخت له امریکا څخه چین ته تګ راتګ هم کم و، حتی امریکا لا کشف شوي نه وه. لا هم د اروپا او آسیا اوسېدونکې انسانان د امریکا لويي وچې له شتون څخه خبر نه و.

 د کرونا ویروس د مخکنیو وبا ګانو په نسبت په چټکۍ سره خپور شو، خو مړینه به یې کمه وي، ځکه که د ویروس ژر خپریدو ته زمینه برابره ده، د هغه ترڅنګ یې د مخنیوي لپاره ګڼ روغتیايي خدمات او امکانات هم شته. نو د ډېری کسانو د مړیني مخه به ونیول شي او د کرونا ویروس د واکسین په جوړیدو سره به یې عمر هم را لنډ شي.

د هغه ترڅنګ ویروس معمولا په عمر خوړلیو انسانانو ژر اغېز کوي، ځکه د هغوۍ د بدن دفاعي سیستم کمزوری وي. هغه کسان چې مخکي نورې ناروغۍ ولري، د هغوۍ د بدن دفاعي سیستم هم کمزوری شوی وي. نو ویروس په دا ډول انسانانو ژر اغیز کوي او د مړیني لامل یې هم ګرځي. نو دا حتمي دا مانا نلري، چې کرونا ویروس مصنوعي رامنځته شوی دی، ترڅو عمر خوړلي کسان له منځه یوسي.

له دې وړاندې ویروسونو او وباګانو پیړیو دوام کړی، مګر کرونا ویروس چې میاشتو ته ورسېد، نن په ساینس نیوکې کیږي، چې ولي یې ونشوای کولای واکسین ورته جوړ کړي. تاسو فکر کوئ، ساینس دومره پرمختګ په میاشتو او یا هم په ورځو کې کړی. د ساینس دومره کشفیاتو او پرمختګونو په پيړیو وخت نیولی. په تدریجي توګه ساینسي کشفیات او پرمختګونه بشپړه شوي دي.

نو د کرونا ویروس واکسین جوړول به هم لږ وخت ونیسي. ځکه تر اوسه پورې لا هم کرونا ویروس په ټوله مانا ندی پیژندل شوی. د کرونا ویروس اړوند کوم څه چې وړاندې کیږي، ډېری یې یوازي تیوري ګانې دي. ډېری معلومات چې د نړیوال روغتیايي سازمان له لورې خپاره شوي، بیرته رد شوي دي. ځکه وروسته تجربو بل څه ښودلي دي.

دا هم امکان نلري، چې ساینس دې د کرونا ویروس په مخنیوي کې پاتي راشي، مګر دا هم امکان نلري، چې دا کار دې په یوه ورځ یا یوه میاشت کې وشي. همدااوس ټوله نړۍ د کرونا ویروس د واکسین په جوړولو لګیا ده، خو بریالی آزمایښت یې لا ندی ترسره کړی.

خو د واکسین تر جوړولو وړاندي د دې ویروس د مخنیوي لپاره یوازینۍ لار کرنتین دی. چې همدااوس د نړۍ ټول ښارونه کرنتین شوي دي. دا چې کرنتین د هوا له پاکوالي او د ځمکې د تودوخې درجې له کموالي سره مرسته کوي. حتمي دا مانا نلري، چې دا ویروس مصنوعي رامنځته شوی ترڅو ښارونه کرنتین شي. ممکن ویروس طبیعي واوسي، خو وروسته دولتونه له دې فرصت څخه د ګټې اخیستني هڅه وکړي.


ZhwandoonMay 9, 2020
903.jpg

1370

له کله چې نفت او د وسټ تګزاس اینټرمیډیټ نفت یا هم د امریکا سبک نفتو بیه په بې سابقه توګه راټیټه شوي، ښايي تاسو یې هم د څرنګوالي په لټه کې اوسئ. نو دلته د نفتو د بیو راټیټوالي لاملونه او دآتي قیمت یا قرارداد وپيژنئ.

د نفتو دا ټیټ قیمتونه د آتي قراردادونو پوري اړوند دي، آني قراردادونه او قیمتونو پوري اړه نلري. یا هم که په بل ډول ووایو، اوسني نفتي قیمتونه په دې روانو میاشتو پورې په تسلیمدونکو نفتو پوري محدود دي، دا نرخونه په راتلونکو میاشتو پوري کوم تړاو نلري.

دا پورته جملي یو څه پیچلي شوي، نو د دې لپاره چې په دې موضوع ښه پوه شئ، لمړی باید آتي او آني قراردادونه وپیژنئ.

د آتي قرارداد یا آتي قیمت څه شی دی؟

د آتي قراردادونه یا قیمت د آني قراردادونو او قیمت په مقابل کې مانا پیدا کوي، د آني په قرارداد کې پلورونکی او پيردونکی په خپل منځ کې هوکړه کوي او جنس د هغې شیبي په مشخص قیمت پیري.

خو د آتي قیمت او قرارداد بیا هغه قرارداد دی، چې یو جنس د قیمت ټاکل په راتلونکي پوري اړوند وي. دا ډول قراردادونه له ډېر پخوا څخه د بزګرانو او پانګوالو ترمنځ په سنتي توګه ترسره کېدل.

بزګرانو به د دې لپاره چې وکولای شي، پانګه او عاید تر لاسه کړي د کرکېلي د محصول تر اخیستلو پوري باید صبر وکړي. خو دا چې پيسو ته به یې دوامداره اړتیا درلودله او ډېری شیان به يې په آني توګه اخیستل، نو د اړتیاو له مخې یې نشوای کولای د کرکېلي مصولاتو ته کښېني. بل خوا پانګوال یا هم د اړوند کرنیز محصول مصرف کوونکي به دې ته حاضریدل تر څو د بزګرانو محصول د یو قرارداد په لړ کې له پخیدو څخه مخکي په یو توافقي قیمت واخلي او کله چې پاخه شي، بیا یې ترلاسه کړي. د بیلګي په توګه د نانوايي یو څښتن به مخکې تر مخکي له یو تن بزګر څخه د دې له امله چې په راتلونکي کې نرخونه لوړ نشي، غنم په پټي کې اخیستل، چې له پخیدو سره سم به یې بیا ترلاسه کول.

د دې قرارداد له مخې به د اوس لپاره کرنیز محصول نه ورکول کېدل، مګر بزګرانو به د خپلو محصولات تر وخت مخکې پلورلو په پيسو باندي خپلي وړځنۍ اړتیاوي پوره کولي. د هغه ترڅنګ پانګوالو یا هم نانوايي به کرنیز محصولات په راتلونکي کې د نن په بیه ترلاسه کول. خو په راتلونکي کې به د بیو لوړوالي او ټیټ والی خامخا د یو لوري په زیان هم تمامیدل.

د بیلګی په توګه نانوايي نن غنم د آتي قرارداد له مخې واخیستل، که اوس د غنمو د یو ټن قیمت په بازار کې زر ډالر وي، خو دا قیمت د محصول د پخیدو او نانوايي ته د تسلمیدو په مهال یو نیم زر ډالر ته لوړ شوی وي، نو نانوايي پنځه سوه ډالر په یو ټن غنمو کې ګټه کړي او بزګر پنځه سوه ډالر په یو ټن کې تاوان کړی. خو برعکس غنم ارزان شي او نانوای د غنمو د تر لاسه کولو په مهال وکولای شي یو ټن په پنځه سوه ډالر واخلي، خو دا چې قرارداد یې مخکي ترسره کړی نو باید په هر ټن کې پنځه سوه ډالر تاوان وکړي او له بزګر څخه غنم ترلاسه کړي.

دا سنتي طریقي څخه اوس په نړیواله کچه کار اخیستل کیږي. ځیني هېوادونه او کمپنۍ آتي قراردادونه ترسره کوي او له دې سره یا ډېره ګټه کوي او یا هم ډېر تاوان کوي. نفت هم یو له هغو محصولاتو څخه دي چې نړیوال بازار یې له آتي قراردادونو او قیمتونو سره تړلی دی.

د نفتو په بازار کې، پيردونکی مشخص محصول مخکې تر مخکي په یو مشخص قیمت اخلي او د هوکړې سره سم یې باید په راتلونکي کې په یو معین وخت کې تر لاسه کړي. په دې ډول معامله کې داوړه لورې د نفتو راتلونکي بازار او نرخونه تحلیل او ارزیابي کوي. دوۍ اټکل کوي، چې په راتلونکي کې به د نفتو قیمت د موجودو دلایل په بنسټ پورته ځي او که به ټیټ راځي، د دې اټکل له مخې بیا توافقي قیمت د آتي قرارداد لپاره ټاکل کیږي.  

د دې جوړجاړي له مخي بیا د نفتو پلورنکي کولای شي د نفتو په بازار کې بي ثباتي تر یو بریده کنټرول کړي او د آتي قرارداد له مخي د تضمین شوي عایدو سره سم په راتلونکي کې کار وکړي.

د هغه ترڅنګ د نفتو پیردونکي هم کولای شي په راتلونکي کې د آتي د قرارداد له مخې روښانه ستراتیژي ولري، ځکه په قرارداد کې هرڅه څرګند دي، چې په راتلونکو میاشتو کې به نفت په کومه بیه ترلاسه کوي.

خو د دې ترڅنګ دریمه ډله په بازار کې شته، چې نوسان ګیران یا هم معامله ګرانو په نوم یادیږي؛ دا ډله د نفت او نفتو د صنعت په بازار کې د تغیراتو او نوساناتو څخه ګټه اخلي او دا ډول فرصتونو ته په تمه وي.

د نفتو قیمتونه ولي راټیټ شوي؟

نفت په دې وروستیو میاشتو کې د کرونا ویروس د بحران له امله ندي مصرف شوي؛ په بازار کې د نفتو تقاضا راټیټه شوي او عرضه یې تر حد زیاته شوي ده. د هغه ترڅنګ زیرمې یې هم ډکې شوي دي او د نورو د زیرمه کولو امکان هم نشته. د نفتو باراز په داسي حال کې داسي تغیرات تجربه کوي چې، د مۍ د میاشتي لپاره باید نفت د آتي قرارداد له مخې تر لسو ورځو کم وخت کې اخیستل شوي وای، خو له بده مرغه چې د زیرمي امکان یې نشته او پیردونکو ټولي زیرمې ډکې دي، چې په بازار کې د تقاضا کموالي ته په کتلو سره ممکن د مۍ په میاشت کې هم بسنه وکړي.

بل خوا تولید کوونکي هم نشي کولای په چټکۍ سره تولید ودروي. ځکه چې په تولید کې کموالی راوستل او بیرته په کم وخت کې د اړتیا په مهال د تولید اندازه لوړول هم ډېره زیات لګښت لري. نو له دې امله د نفتو تولید کوونکي له تولید کېدونکو نفتو څخه د ځان د خلاصوني په موخه یوازي او یوازي دا لار لري، چې پیردونکو ته ډېر زیات تخفیف ورکړي او قیمتونه په بیساري توګه راټیټ کړي. د نفتو قیمتونه به په راتلونکو میاشتو کې هم له نوساناتو او تغیراتو سره مخ شي. خو له اوس څخه داسي انګېرل کیږي، چې په راتلونکو میاشتو کې به د نفتو بيي مثبتي وي او ښايي وضعیت تغیر وکړي.  د جون د میاشتي لپاره د اخیستل کیدونکو نفتو بیه تر ۲۰ ډالرو پوري اټکل کیږي، خو که دې قراردادونو ته په نږدي کېدو سره د زیرمو او بازار شرایط تغیر ونکړي، نو لري نده چې دا قیمتونه به له یو بل بحران سره مخ شي.



زمونږ په هکله

ژوندون وېبپاڼه د ژوندون راډيو ټلوېزيون رسمي وېبسايټ دى. لکه څنګه چې ژوندون راډيو ټلوېزيون په هېواد کې داسې يوه ازاده رسنيزه شبکه ده، چې په هېڅ سياسي جريان، ډلې ټپلې، ګوند، کيڼو او ښي سياسي ډلو او نورو جريانونو پورې تړلې نه ده. دغسې دا وېبپاڼه هم ازاده، خپلواکه او ناپېيلې ده، چې يوازې ملي، اسلامي ارزښتونه پالي او د افغانانو د ژوند د سوکالۍ لپاره هلې ځلې کوي…


مونږ سره اړیکه

0700651008