وروستي خبرونه

لیکنې

ZhwandoonJuly 15, 2020
398.jpg

7250

لیکنه: عصمت تره کی

 په تیرو څلورو لسیزو کې په افغانستان کې څو ځله بنسټیز تغیرات راغلل. د تیرو څو لسیزو ډېرو لوبغاړو سرونه وخوړل، ځیني یې واک ته ورسېدل، بیرته وپرځول شول. د سردار داود خان او ډاکټر نجیب په څیر ځیرکو، د نور محمد تره کي په څیر پوه لوبغاړو خپل سرونه وخوړل.


ZhwandoonJuly 15, 2020
396.jpg

46451

هر ټولنیز او سیاسي شخصیت چې ارزوئ، نو د حاکمیت او محکومیت پر وخت یې تجربه کړئ. عبدالرشید دوستم ښه دی که خراب ؟ په تېرو دېرشو کلونو کې یې څه کړي؟ دا ټولو خلکو ته معلوم دي ، د هغه پر جنایتونو پرده غوړول دا په خپله تر جنایت پورته حالت دی.


ZhwandoonJuly 14, 2020
389.jpg

15080

لیکنه: ایمل نیازی 

څه موده وړاندي د سیمه ایزو ارګانونو د خپلواکي اداري د پلان او پالیسۍ مرستیال محمد سرور جوادي د احمد شاه بابا له نوم څخه د لوی امپراطور کلمه پاکه کړه.


ZhwandoonJuly 14, 2020
367-1280x853.jpg

101573

 لیکنه: ایمل نیازی

ولسمشر غني د ډاکټر عبدالله د ټیم د ډېرو فشارونو وروسته تسلیم شو او سیاسي هوکړي ته یې غاړه کېښوده. د دې هوکړي له مخي یې ډاکټر عبدالله ته د مصالحي عالي شورای ریاست، د کابیني د نیم غړو معرفي کول او د دوستم مارشالي ورکړه.


ZhwandoonJuly 4, 2020
328.jpg

133551

 پرون دوستم مارشال شو او نن غضنفر مړ شو. په سیاست کې ډېری او دومره سره تړلي پېښي تر ډېره تصادفي نه، بلکي پلان شوي وي.

دوستم په افغانستان کې د ازبک قوم مشر دی او په هیڅ قیمت بل چاته اجازه نه ورکوي، تر څو دا مشر توب ځیني ونیسي او یا یې هم رقیب پيدا شي.

خو غني بیا په تیره دوره کې هم په ځینو ازبک ځوانانو او مشرانو پانګونه وکړه، ترڅو په ازبک قوم کې د دوستم بدیل او رقیب پيدا کړي.

د ایشجي له قضيي، بیا د قیصاري تر موضوع او بیا د متین بیګ تر ریاسته؛ دا هرڅه د دې لپاره وشول تر څو غني په ازبک قوم کې د دوستم بدیل او رقیب پیدا کړي. خو دوستم تر هر څه د خپلو رقیبانو په وړاندي جدي دی. لمړی ځل چې ایشجي د دوستم د رقابت خوبونه لیدل، هغه پیښه ورسره وشوله. دوستم ته هم د ایشجي ځپل د ولسمشرۍ د معاونیت، دوه کاله تبعید او نړیوالي بدنامۍ په قیمت تمام شول.

وروسته قیصاري د دوستم په وړاندي راپورته شو، چې دا کار هم د ولسمشر غني په ملاتړ وشو. له دې وروسته د ولسمشرۍ د ټاکنو په مهال غضنفر هم د ولسمشر غني په ملاتړ د خپلواک سیاسي لوبغاړي په توګه صحني ته راغی. خو دوستم ته تر هر څه وړاندي د ازبک قوم په استازیتوب د ولسمشر غني له لوري د قیصاري، ایشجي، متین بیګ او غضنفر ملاتړ د منلو وړ نه و. خو کله چې ټاکني وشوي او د ډاکټر عبدالله ټیم ولسمشر غني ته سرخوږی جوړ کړ او په دې ټیم کې مهم رول هم د جنرال دوستم و. په ازبک قوم کې د قیصاري، ایشجي، متین بیګ او غضنفر رول له هر څومره ملاتړ سره په صفر کې ضرب شو. نو لسمشر غني بیرته هڅه وکړه تر څو له دوستم سره مستقیم معامله وکړي.

ولسمشر غني د ټاکنو په مهال یو پلاوی د دوستم دربار ته ولیږل او له هغې لیدني وروسته دوستم له رسنیو سره په خبرو کې وویل، چې ټاکنو کمیسون دې پایلي اعلان کړي او خلک دې نور نه په تمه کوي. له دې وروسته کورنیو چارو وزارت په مزار کې د قیصاري په کور برید وکړ، قیصاري له ‌ډېري مجبورۍ وروسته بیرته دوستم ته پنا یوړه. له دې سره د ایشجي قضیه او غږ هم چوپ شو.

په دې سربیره چې دوستم دوسیه لري او له دې وړاندي به د دوستم هرې نیوکي ته دا ځواب ورکول کېده، چې دوستم دوسیه لري. خو له دې وروسته چا د دې دوسيي نوم هم وانخیستل. کله چې سیاسي هوکړه وشوله، له دې هوکړي څه موده وړاندي متین بیګ هم خپله استعفا وړاندي کړله. متین بیګ هم د ازبک قوم په سهم کې ګمارل شوی و، چې له دې وروسته به دا سهم یوازي دوستم ته ورکول کیږي. د متین بیګ له استعفا وروسته دوستم مارشال شو او ماښام غضنفر هم مړ شو.

ویل کیږي چې دوستم به د مارشالۍ تر څنګ د اعلی سرقوماندانۍ مرستیال هم وي. نو دې کار هم امکان نه درلود، چې هم دې غضنفر د ولسمشر ځانګړی استازی وي او بل لورې دې دوستم هم مارشال، هم د اعلی سرقوماندانۍ مرستیال وي. ځکه له یو خوا خو دوستم د ازبک قوم ټیکدار ځان بولي او له بل لوري ازبک لږکیو ته په افغانستان کې دومره سهم ورکول هم نا ممکن دی. په دې سربیره دې هم امکان نه درلود،چې ولسمشر غني دې غضنفر ګوښه کړي.

ځکه هغه په ټاکنیز ټیکټ کې ورسره و. نو تر ډېره بریده امکان لري چې د غضنفر مړینه د دوستم له مارشالۍ سره مستقیمه اړیکه ولري او یوه دسیسه واوسي. خو دا یوازي یو احتمال دی، ممکن واقیعت بل څه واوسي.


ZhwandoonJuly 4, 2020
319.jpg

2020

ژباړه: رحمت الله محمد

یوي علمي څېړني په ډاګه کړي چې د دوبي ګرم او له انرژي ډک لمر کولای شي یوازي په ۳۴ دقیقو کې د کورونا ۹۰ سلنه ساختمان له منځه یوسي.

د کورونا ویروس ۹۰ سلنه ساختمان تخریبول کولای شي د دې ویروس زیات قدرت له منځه یوسي، او د پراخېدو مخه یې ونیسي.

د دې علمي څېړني پایله په فوتوشیمي او فوتو بیولوژي علمي ژورنال کې نشر شوې.

همدارنګه ویل کیږي چې د  غرمي ګرم لمر د کورونا ویروس د له منځه وړلو لپاره تر ټولو اغېزمن ده.

دې څېړنو همدارنګه په داګه کړي چې کورونا ویروس د ژمي په اخر کې د ورځي په جریان کې د لمر په وړاندې زیات مقاومت کول، چې حتا تر یوه ورځ یې زیات وخت دوام کولای شول.

 


ZhwandoonJuly 2, 2020
311.jpg

2430

لیکنه: عصمت تره کی

څو اونۍ وړاندي د سوداګرۍ او صنعت وزارت پخوانی سرپرست وزیر د افغانستان بانک د سرپرست رئیس په توګه وټاکل شو. اجمل احمدي چې اوس د افغانستان بانک سرپرست رئیس دی، د پخوانۍ دندي په مهال هم ډېري نیوکي باندي شوي وي، چې ګواکي نوموړی د هېواد له ملي ژبو سره نابلده دی. د هغه ترڅنګ د هویت په تړاو یې ډېري پوښتني له خلکو سره وي.

خو د افغانستان بانک کې یې ځیني لوړپوړي چارواکي د لمړي مرستیال په ګډون له دندو ګوښه کړل. د افغانستان بانک په یوه خبر پاڼه کې ویلي، چې دا لوړپوړي کسان په فساد تورن دي او له همدي امله ګوښه شوي، خو بل خوا د خلکو اندیښني او د ګوښه شویو کسانو ادعاوي بل څه دي.

لمړی: که چیرته د افغانستان بانک خبر پاڼه ومنو، چې دا څلور کسان د فساد په اوو دوسیو کې تورن دي. نو کله چې یو څوک په فساد تورن کیږي، دوسیه یې باید څارنوالۍ ته ولیږل شي او له هغه وروسته محکمه حکم باندي وکړي. د محکمي له حکم مخکي هر مجرم تورن وي، نو له تورن سره د مجرم په څیر چلند نشي کېدای. که باندي لګول شوي تور ډېر لوی وي، یوازي دنده يې په تعلیق کې لویږي. خو د افغانستان بانک مخکي تر دې چې دوسيي څارنوالۍ ته ولیږي او محکمه حکم باندي وکړي. یاد کسان له دندو ګوښه کړي او امنیتي مسوولینو ته یې سپارښتنه کړي چې دې کسانو ته باید د افغانستان بانک ته د ننوتلو اجازه ورنکړل شي. دا خپله یو ډول زورواکي او د ټولو قوانینو خلاف کړنه ده. که چیرته یاد کسان په فساد تورن هم وي، خو د افغانستان بانک اوسنۍ رهبري په ټوله مانا د بشر حقونو او افغانستان د نافذه قوانینو خلاف کړنه ترسره کړي. انساني کراماتو ته یې سپکاوی کړی او د قانوني پروسیجر خلاف چلند یې ورسره کړی.

دوهم: ګوښه شویو کسانو ادعا کړي چې، د افغانستان بانک نوي رهبري یو څو کسیز ټیم ورسره راوستلی او ټولي چارې یې دې نوي ټیم ته ورسپارلي دي. د دوۍ په خبره د بانکي قوانینو له مخې غیر مسوولو کسانو ته د ځینو راپورونو ورښکارول او هلته اوسیدلو اجازه باید ورنکړل شي. همدارنګه د ټولو قانوني پروسیجرونو خلاف منفک شوي او ادارو ته ندي پریښودل شوي. په ټوله کې دا یو ډول پوښتني راولاړوي، چې څرنګه نوي رهبري دومره په عجله سره داسي کلیدي کسان منفک کړل او حتی دفتر ته د تللو اجازه یې ورنکړله، موخه یې څه وه؟ په دې وروستیو تحولاتو سربیره د دې بانک د نوي سرپرست رئیس ناڅرګند هویت دا پوښتني او اندیښني نوري هم زیاتوي. اجمل احمدي چې د هیواد په ملي ژبو نه پوهیږي، د هویت په اړه یې ډېر کم معلومات شتون لري. یوازي د سوداګرۍ او صنعت وزارت په ویبپاڼه کې دومره لیکل شوي، اجمل احمدي د غزني په ښار کې زیږیدلی او له ښوونځي څخه هم هلته فارغ شوی. وروسته د امریکا له هارډوارډ پوهنتون څخه ماسټري اخیستي. د نړیوال بانک او د امریکا د ذخایرو په وزارت کې یې دندې ترسره کړي.

دا چې اجمل احمدي د غزني د کومي ولسوالۍ، کومي ناحيي او کوم کلي اوسیدونکی دی؟ د چا زوی دی؟ کوم ښوونځي څخه فارغ شوی؟ په کوم کال بهر ته تللی؟ نور خپلوان او کورنۍ یې څوک دي؟ ولي د هېواد په ملي ژبو نه پوهیږي؟ دا لا هغه پوښتني دي چې د جمل احمدي د هویت په تړاو ګونګي پاتي دي. دا چې د افغانستان بانک د افغانستان د ټولو اسعاري ذخایرو، پولي سیاست د طرحي او مالي برخه کې نور مهم صلاحیتونه لري، نو د افغانستان بانک چارې داسي یو مجهول الهویته کس ته سپارل د اندیښني او پوښتني وړ دي. په دې سربیره دومره پراخ صلاحیتونه ورکول څه مانا درلودلای شي. کیدای شي، اجمل احمدي د نړیوالي یا کورنۍ اقتصادي مافیا مهم غړی وي. د دې تر شا نورې موخي ولري او د افغانستان شتمني لوټ کړي.

یو احتمال؛ که چیرته کومه کورنۍ مافیا وي، موخه یې دا وي چې د اړتیا په مهال د افغانستان بانک څخه پیسي نورو بودجوي کوډونو ته ولیږدي او حکومت مشر تابه د دې لپاره ګمارلی وي چې دا کار بې جنجاله وکړي. دوهم احتمال؛ کېدای شي اجمل احمدي د کومي نړیوالي مافیا غړی واوسي او وغواړي د افغانستان شمتني پخپل لاس کې واخلي. خو دا تر اوسه احتمالات دي، کېدای شي هر څه برعکس واوسي او حکومت د اجمل احمدي د هویت په اړه پوره جزئیات خپاره کړي او خپله احمدي خلکو ته خپله ژمنتیا ثابته کړي. پورته هغه اندیښني دي، چې له خلکو سره شته او تر اوسه یې ځواب ندی پيدا شوی.


ZhwandoonJuly 2, 2020
309.jpg

2080

چا چې د خپلې واکمنۍ په بهیر کې څو څو واره د اساسي قانون پر سر معامله کړې وي او په زرګونو ځله یې تر پښو لاندې کړی وي، هغه راپاڅي ، خپلو سیالانو او مخالفانو ته بار بار وايي چې اساسي قانون زما سرې کرښې دي ؛ له دې څخه تېرېدونکی نه یم ، دا به منئ او دا به درباندې تطبیقوم، دا داسې مثال لري ، لکه یو هندو چې مسلمان ته و وایي چې اسلامي شریعت زما سرې کرښې دي ، دا به درباندې تطبیقوم او کنه جنګ ته به ادامه ورکوو. له بلې خوا بیا د مسلمان په سر کې دومره منطق نه وي چې هندو ته ووايي لالا مې شې اول خو ته کلمه تېره کړه ، مسلمان شه بیا به دواړه په ګډه پر یو بل شریعت تطبیقوو.

اوس نو د ډاکټر غني او ډاکټر عبدالله په سیاسي سیالانو ، طالبانو او نورو مخالفانو یو لوري کې هم داسې سیاسي منطق نه شته، چې دې دوو ډاکټرصاحبانو ته و وايي چې راځئ اول به همدا اساسي قانون پر تاسې دواړو ښاغلو تطبیق کړو، د سولې خبرې او نور مسایل به بیا وروسته څېړو.

که اساسي قانون به اساسي مانا پر دې دواړو قانون ماتوونکو ښاغلو او نورو چارواکو تطبیق شي ، نو دوی به لاس تړلي زندان ته ځي ، حقیقت دا دی چې د اساسي قانون تطبیق غني ، عبدالله او ځینو نورو چارواکو ته په دومره لوړ قېمت تمامېږي ، لکه هندو ته او یا یو شمېر جهادي ډلو ته چې د اسلام له نامه څخه یې ناوړه ګټه پورته کړې ، هغوی ته د شریعت تطبیق په ډېره لوړه بیه پرېوزي.

دا نو اوس زموږ په وطن کې یو دود دی چې اکثره سیاسیخېل عملاً د خپل شعار په مقابل کې ولاړ دي ، خو دومره سپین سترګي هم دي چې له دې ټولو دروغو سره سره د ولس په سترګو کې ورننوزي. های های قانونه نو…


ZhwandoonJuly 2, 2020
308.jpg

1960

د غزني په اصطلاح وکیلان یادوم ، چې نه انتخابي دي ، نه انتصابي ، خو تر دواړو ډلبنديو معتبر دي، دوی پر ۱۳۸۹ل/۲۰۱۰م کال، د نظار شورا او وحدت حزب د ایتلاف له امله د انتخاباتو په نامه د غزني د ولس د استازو په توګه ولسي جرګې ته ور وپېژندل شول ، هغه وخت ، که د غزني اکثریت پښتنو هر څومره فریاد وکړ، خو د ایران سپاه پاسداران ، د هغوی روزل شوې ډلې او د ټاکنو په کمېسیون کې فضل احمد معنوي دومره د زور او ځواک خاوندان وو ، چې د وخت ځانساتي جمهور ؛رییس ښاغلي کرزي یې پر وړاندې هېڅ قانوني چلند و نه کړ.

زه خپله جمهور رییس کرزي ته دوه ځله ورغلم ، ورته ومې ویل چې د غزني له ولس سره ظلم مه کوئ ، دا خلک نه یوازې د غزني اکثریت ولس استازي نه شي کولای، بلکې اکثریت یې د ایران له استخباراتو سره اړیکې لري او له اکثریت پښتنو سره څرګنده دښمني هم پالي . فضل احمد معنوي ته مې هم وویل ، چې تر دې انتخاباتو مو چې انتصابات هم کړي وای د ولس یو څه نسبي استازولي خو به شوې وه .

انتخابات خو پر ځای پرېږده چې دې ته خو موږ انتصابات هم نه شو ویلای. د خوار ملا په اذان څوک روژه نه ماتوي ، زموږ خبره چا وا نه ورېدله، خو د هېواد له بېلابېلو سیمو هزاره ګان سره راټول شول او (( جامعه هزاره افغانستان )) په نامه یې غونډې او احتېجاجونه وکړل او دا یوولس تنه یې د غزني د استازو په نوم ولسي جرګې ته داخل کړل. کله چې پر۱۳۹۳ / ۲۰۱۴ م کال د جمهوري ریاست ټاکنې وشوې، نو اکثرو فکر کاوه چې د ډاکتر غني په حاکمیت کې به قانون تر پخوا یو څه ښه تطبیق شي.
د ولسي جرګې ټاکنې نږدې دوه کاله وځنډې ، خو کله چې د تلې پر میاشت ټاکنې وشوې ، د غزني ټاکنې د وري میاشتې ته محول شوې. نوې ولسي جرګې ته نوي وکیلان راغلل ، خو غزني کې د دې پرځای چې یا نوې ټاکنې وکړي ، یا د دې وکیلانو دنده تعلیق کړي ، یو ځل بیا غني هم لکه د کرزي په شان دې نازولو ته د غزني د استازو او د پوره وکیلانو په توګه داسې ډول امتیاز ور کړ چې نه یوازې د افغانستان په ټول انتخاباتي بهیر ان په نړۍ کې یې هم ساری نه دی لیدلی شوی.

دوی د غني تر واکمنۍ وړاندې په اصطلاح منتخب وکیلان وو، د غني پنځه کلنه دوره یې هم په کې و خوړه ، بیا هم وکیلان دي ، د غني د دویمې دورې نږدې پنځه ویشت سلنه زمانه تېره شوه ، بیا هم وکیلان دي، د غني ټوله دوره به هم تېره شي ، خو دوی به بیا هم وکیلان وي . د ټاکنو کمېسیون له خوا د دې ښاغلو د باورلیک لومړی پنځه کلن معیاد هم پای ته رسېدلی ، نوی باور لیک هم نه لري ، نه انتخابي اسناد لري ، نه انتصابي ، نه کوم ځانګړی فرمان او نه هم کوم بل حقوقي سند.، یوازې همدا خبره یې ټینګه کړې چې تر هغه وخته موږ وکیلان یو چې غزني کې نوې ټاکنې نه وي شوې، و ښاغلو د ولسي جرګې وخت چې یو څه وځنډېد ، هلنه خو د هغوی د نشتوالي په حالت کې د بشپړې مقننې قوې خلا رامنځته کېدله ، سره له دې چې دا دلیل هم قانوني نه و ، پر وخت باید ټاکنې شوې وای، خو دا د هغوی د پاتې کېدو لپاره یو دلیل کېدی شو . اوس سړی حیران شي چې د دې مدام العمر وکیلانو درجه تر کوم حده و ټاکي ؟ دوی صحابه کرام دي؟ اولیای کرام دي ،؟ کرام الکاتبین دي ؟ او که د بلې کومې لوړې مرتبې خاوندان؟ اوس سړی چاته شکایت وکړي ؟ د ټاکنو کمېسیون ته ، سترې محکمې او لویې څارنوالۍ ته ؟ پر اساسي قانون د تطبیق د څار کمېسیون او که خپله د قانون د تطبیقولو لومړۍ درجه مسول ؛اعلی سر قومندان جلالتماب زرکلن دوکتو محمد اشرف غني احمدزي او که کومې بلې مرجعې ته؟اوس چې دې دا خبره وخوځوله د دې پر ځای چې څوک د دې معضلې قانوني حل وڅېړي ، هر یو به در باندې د تعصب زرګونه ټاپې و وهې او د جمهور رییس روزل شوي او کرایي کنځلماران به هم د ایراني فاشیزم د توجیه لپاره کنځلو ته اړم شي.

زما په نظر خو تر ټولو غټ تعصب او فاشیزم همدا دی چې څوک د اتیا سلنې مظلومو خلکو حق په څو تنو مزدورو او پردیپالو اشخاصو وخوري. اوس په لنډیز سره وړاندیز کوم چې د دې په اصطلاح وکیلانو د کار د ناعادلانه دوام د مخنیوي لپاره لنډه لاره دا ده چې جمهور ربیس ژر تر ژره د ټاکنو کمېسیون ته امر وکړي چې په معین وخت کې د عادلانه استازیتوب د تضمین له لارې د غزني ټاکنې تر سره کړي ، تر هغه پورې چې نوې ټاکنې کېږي هېڅوک د غزني د ولس استازیتوب نه شي کولای، د پخوانیو وکیلانو دنده ختمه ده او کولای شي خپلو کمپایني مبارزو او یا نورو کارونو ته لاړ شي.

دا خبره د یادولو وړ ده چې که دا ناقانونه وکیلان هزاره نه وای ، نو نه به جمهور رییس، نه د ټاکنو کمېسیون او نه به کوم بل قانوني ارګان دومره ناز او عشرت ته پرې ایښي وای! دېته وایي د قومي تعصب او نوي فاشیزم څرګندې بېلګې.


ZhwandoonJuly 1, 2020
294-1024x337.jpg

580

لیکنه: رحمت الله محمد

که بیل ګیټس د حبیبه دانش په کور کې لوی شوی وای نو په ښارونو کې به یې لنډغرې کوله او د خلکو له ازارولو څخه به یې خوند اخیستل، که سټیو جابز د غلام حیدر (د حکمتیار پلار) په کور کې لوی شوی وای ښایي اوس به یې د اپل د جوړولو په ځای کابل وران کړی وای، که جیف بیزوس د دوست محمد خان (احمد شاه مسعود پلار) په کور کې زیږېدلی وای نو د خلکو په سرونو کې به یې میخونه ټک وهل، که ایلان ماسک د مولوي غلام نبي (ملا محمد عمر پلار) په کور کې زیږېدلی وای نو له خلکو به یې سرونه پرې کول، که مارک زوګربرګ د حاجي عبدالرحیم (جنرال دوستم پلار) په کور کې زیږېدلی وای نو په زرهاوو کسان به یې په یوه دښته کې وژل…

خو برعکس که زمونږ د ټولني مهم وګړي هم په ښو کورنیو کې زیږېدلي وای نو اوس به مونږ هم د نړۍ د نورو هېوادونو سیالان وای.

نو کورنۍ، ملګرې او ټولنه د انسان په روزلو زیاته اغېز کوي، ټول انسانان یو ډول نړۍ ته راځي، خو له کلونو وروسته بیا هر یو له بل سره توپیر لري، دا توپیرونه ځکه رامنځته کېږي چې هر انسان بېله کورنۍ، بېل ملګري او بېله ټولنه لري.

لنډ مثال:

۱. احمد زبیر: په یوه بې علمه کورنۍ کې لوی شوی، ټولنه کې هم فقط د مرګ، ټوپک او بدماشي خبرې کېږي، د ساتېري شیان یې هم ټوپک او بم ده، لنډغري کول یې یوازي په شوخي کې حسابیږي، لوبه یې هم د انسانان ازارول دي، او د ټولني اتلان یې هم ګل مرجان، دوستم، احمدشاه مسعود، هیبت الله، سیاف، کرزی او… دي.

۲. اوي شیفمن: په یوه علمي کورنۍ کې زیږدلی، ټولنه یې هم یوه علمي ټولنه ده، هر څوک د زده کړي او پرمختګ په لټه کې دي، د ټولني اتلان یې هم فرانکلین، لینکولن، سټیو جابز، بیل ګیټس، اوباما او… دي.

شل کاله وروسته به احمد زبیر د دې ټولني لپاره یو بل دوستم، محمد عمر، محقق، اختر محمد، احمدشاه مسعود، سیاف، ګل مرجان وي چې په زرهاوو انسانان به ووژني، په زرهاوو به بې لاري کړي او د حکومت او خلکو لپاره به یو لوی سردرد وي.

خو اوي شیفمن به شل کاله وروسته د امریکا لپاره یو بل سټیو جابز، بیل ګیټس، ایلان ماسک، مارک زوګربرګ، جیف بیزوس وي چې په زرهاوو کسان به نور هم وروزي، په زرهاوو انسانانو ته به د کار زمینه برابره کړي او له حکومت او خلکو سره به هم په اقتصادي برخه کې لوی همکار وي.

هټلر او انشتاین یو ډول انسانان وو، په یوه وخت کې یې ژوند کول، خو دا چې د دواړو ټولنې او کورنیو توپیر درلود، نو دوی هم له یو بل سره ډېر لوی توپیر درلود. انشتاین د بشریت په تاریخ کې تر ټولو لوی نظري فزیک پوه تیر شوی، چې د بشریت لپاره ډېرې لویي لاسته راوړنې لري، او هټلر بیا د نړۍ په تاریخ کې د یوي لویي جګړي چې میلیونونه انسانان په کې ووژل شول، شروع کړې.

نو انسان له موره هټلر یا انشټاین نه زېږي، بلکې د کورنۍ، ملګرو او ټولني تر اغېز لاندې راځي، او له هغه وروسته یا هټلر او یا هم انشټاین ترې جوړیږي.

دا چې زمونږ ننی نسل بې پوهې ده، دا زمونږ د نیکونو تېروتنه ده، خو که راتلونکی نسل مو بې لاري کیږي دا به زمونږ ګناه وي، نو راځئ نور په راتلونکي نسل رحم وکړئ، خپل ماشومان او نوي ځوانان د ټوپک په ځای قلم ته تشویق کړئ.

د اوې شیفمن په هکله پوره معلومات دلته وګورئ:


ZhwandoonJune 30, 2020
285-1024x724.jpg

2220

دلته نه چنګېز حاکم دی، نه هلاکو ، نه اسمعیل ساماني حاکم دی، نه ګوډ تېمور ، نه د سقاو واکمني ده ، نه د برهان الدین رباني، نه د احمدشاه مسعود غږ پورته کېږي ، نه د عبدالعلي مزاري او نه د نورو لنډغرمشرانو ، خو باج او راج یې چلیږي. دلته ددې شنډلي جهموریت په بهیر کې څوارلس کاله حامد کرزی د احمدشاه بابا د میراثخور په توګه د واک پر ګدۍ ناست و او بیا د همدې نومیالي بابا بل میراثخور اشرف غني احمدزي ته نوبت ورسېد. حقیقت دا دی چې د دې دواړو ښاغلو د دواکمنۍ په بهیر کې پښتون د یو قوم په توګه دومره وځپل او دومره توهین شو ، چې نه د چنګېز په وخت کې دومره توهین شوی ، نه د هلاکو او نه هم په لومړۍ او دویمه سقاوۍ کې، د کرزي په حاکمیت کې د دوو جنګي ډلو مشرانو ته د (( ملي اتل)) او د (( د ملي وحدت شهید)) القاب ډالۍ شول او د غني په حاکمیت کې بیا د ده ښاغلي له خوا د (( مسعود پېژنندنې او مزاري پېژندنې)) د (( ملي بحثونو)) موضوع مطرح شوه، دا خبره د غني د مرستیالانو له خوا بار بار یادونه و شوه چې غني ، احمدشاه مسعود او مزاري د یوه فکر او یوې نظریې پلویان وو .

غني هم د مزاري مصلی او د مسعود تلین غونډو ته د بیت المال د لګښت په منظورۍ او په حکومت کې د دغو غټو جګړه مارانو پلویانو ته د غوښنې برخې په ورکړې سره دا خبره تر یوه حده ثابته کړه ، چې رښتیا هم یادو دوو جنګسالارانو سره مشترک افکار لري . د کرزي او غني په واکمنۍ کې پښتون پر یو عکس العملي ، شکایتي او مظلوم قوم بدل شو، د دې قوم سیاسي مخالفین له حکومتي امکاناتو ګټه اخلي او د پښتنو پر ضد ډول ډول ناوړه عملونه تر سره کوي ، خو کله چې یې پښتون پر وړاندې د مظلومیت غبرګون وښیي ، نو بیا دا غبرګون هم هغوی ته د ملي وحدت د زیانمنولو د ضربتي تورونو او ملامتیا په بیه تمام شي.

پښتون لا د یو ظلم او توهین په مقابل کې له غبرګونه خلاص نه وي ، چې د ظلم او غم بله ټکه پرې راپرېوزي، د لنډغرو ان یو وړوکی مامور ، ملېشه ، وکیل ، سیاستوال او نور پلویان دومره یو غټ ضرر پېښ کړي ، چې ټول ملت له ستونزو سره مخ کړي ، د دې علت دا دی چې د پښتون په ونډه او نامه راغلي پښتون ضد چارواکي خپله پښتنون ضد حرکتونو کې شریک دي ، که مخالفین پر دې پوه شي چې د خپل هر ناوړه عمل په مقابل کې د سزا معقول غبرګون ویني، نو هېڅکله یې دومره سپین سترګي نه شوه کولای.

خبره را لنډوم، د ستر امپراتور احمدشاه بابا په باب په افغان دولت کې د یو ایرانپالي دولتي چارواکي سرور جوادي وروستي ناوړه چلند ته راګرځم. دا کار له دولتي مقام څخه د ناوړه کارونې له امله را منځته شوی دی، نو باید په دولتي کچه سزا ورکړای شي، په حکومت کې خو ماته ډېر د تورې سړي نه سترګو کېږي ، خو د سیمه ییزو ارګانونو د ادارې له ځوان رییس (شمیم کټواري ) څخه جدي غوښتنه کوم، چې دې فاشیست ایرانپالی سرور جوادي ته تر سبا دولسو بجو پورې خپله سزا ورکړي ؛ له غوږه یې ونیسي او له دفتره یې د غوږ په تاوولو په داسې ډول وباسي ؛ لکه څنګه چې احمدشاه بابا د دوی د بادارانو غوږونه تاو کړي وو، دا خبره دې د جمهور رییس اجازې او معاملې ته نه پرېږدي .

سرور جوادي هم کېدی شي له خپلو مشرانو سره ددې ناوړه کار لپاره مشوره نه وي کړې، نو شمیم کټوازی هم ضوروت نه لري چې د جوادي د شړلو لپاره چا سره مشوره وکړي ، تر ټولو خبرو دمخه باید دی ژر تر ژره له دندې منفک او د نورې سزا لپاره عدلي او قضايي ارګانونو ته ور وپېژني.

شمیم کټوازي باندې مې ځکه ځانګړی غږ وکړ ، چې دا ناوړه کار دده د مسولیت په اداره او دایره کې تر سره شوی دی ، تر ټولو وړاندې ددې ناوړه کار مسولیت ده ته راجع کېږي ، بله خبره دا ده چې شمیم زما مستقیم شاګرد پاتې شوی، د استاد درس شاګرد ته د مور د شیدو حیثیت لري ، نو که شمیم اجراات و نه کړي ، نو فکر وکړئ هغه درس مې چې د مور د شیدو په شان ورکړی ، هغه مې ور ته نه دی بښلی. نو شمیم باید خپل ملي ، تاریخي او وظیفوي مکلفیت په غوڅه توګه ادا کړي او تر سبا دولسو بجو پورې ستر افغان ولس ته د خپلو اجرااتو خبر ورکړي.


ZhwandoonJune 30, 2020
275-1024x576.jpg

2960

اوي شیفمن د کورونا معلوماتو لپاره د نړۍ په کچه تر ټولو لویه وېبپاڼه لري، چې په ورځني ډول لږ تر لږه ۳۰ میلیونه لیدونکي لري. نوموړي دغه وېبپاڼه د ۲۰۱۹م کال د ډسمبر په ۲۹مه نېټه جوړه کړې.
شیفمن وایې: ماته زیاتو شرکتونو وړاندیز کړی چې په دې وېب سایټ کې اعلانات خپاره کړم، چې عاید به یې ۳۰ میلیونه ډالرو ته رسېدو، خو هغه وایې چې ما دا وړاندیز ځکه ندی منلی چې په وېب سایټ باندې د اعلاناتو لګول د ویب سایټ سرعت کموي او هغه کسان چې چټک انټرنیټ نه لري، نه شي کولای دا وېب سایټ وګوري. دی زیاتوي چې تر دې مهاله یوازي اوولس کاله عمر لري، او زیاتو پیسو ته اړتیا نه لري، د ده په خبره چې ماته دا مهم دي تر څو د نړۍ تر هر فرد پورې د کورونا وروستي معلومات ورورسوم.
د هغه تر څنګ نوموړي ته د کار وړاندیزونه هم شوي چې په دې ډله کې مایکروسافټ هم ورته د لوړ معاش په مقابل کې د کار وړاندیز کړی، خو هغه رد کړي، او وایې چې زه غواړم په خپل کار باندې تمرکز وکړم.
اوي شیفمن تر دې مهاله د ښوونځي زده کوونکی دی، او د نوموړي په خبره چې د وېب سایټ جوړول یې په یوټیوب کې د ویډیوګانو له کتلو څخه زده کړې.
د وېب سایټ پته: nCoV2019.live
ډیری خلک په دې باور دي چې شیفمن یو نابغه ده. د هغه تر څنګ د ۲۰۲۰م کال د غوره شخص د وېب جایزه هم شیفمن ته ورکړل شوې.
شیفمن وايي غواړي په هغه څه تمرکز وکړي چې خورا مهم دي.
نوموړی زیاتوي کله چې یې دا ویپاڼه جوړه کړه فکر یې نه کاوه چې د کرونا ویروس به په وبا بدل شي او ویب پاڼه به یې په نړیواله کچه پیژندل کیږي.
د شیفمن دا وېب پاڼه تر دې مهاله ۷۰۰ میلیونه کسانو کتلي ده.
شیفمن په لسو کلنو کې نوري ۳۰ ویب پاڼې هم جوړې کړي دي، خو د کرونا ویروس لپاره په اوسني کار باندې ویاړي.


ZhwandoonJune 30, 2020
279.jpg

590

لیکنه: عصمت تره کی

روستي بریدونه د اندیښني وړ دي. له یو خوا د ټولني کارنده انسانان وژني، بله مهمه دا چې په خلکو کې د سولې د راتګ هېلي وژني. وروسته له ډېرو کلونو افغانانو ته د سولې د راتګ هېلي پیدا شوي وي، خو په دې وروستیو کې د تاوتریخوالي زیاتوالی او پیچلي بریدونه د خلکو هغه د سولې دا هېلي وژني. دا چې په کابل او ځینو مهمو ښارونو کې دا بریدونه څوک کوي؟ موخه یې د کارنده انسانانو، که د سولې د هېلو وژل دي؟ ولې یې ترسره کوي؟ ولې یې مسوولیت څوک په غاړه نه اخلي؟ تر اوسه نږدي د ټولو بریدونو مسوولیت طالبانو په غاړه اخېستل، که اوسني بریدونه طالبان کوي نو ولې یې مسوولیت په غاړه نه اخلي؟ که یې طالبان نه کوي، نو په دا شل کلونو کې د دا ډول بریدونو مسوولیت ولي طالبانو په غاړه اخیستل؟ ممکن له دې وړاندي هم دا بریدونه او جګړه بل چا په مخ وړي وي، طالبانو یې یوازي مسوولیت په غاړه اخیستی وي.

د دې وروستیو هدفي او پيچلو بریدونو تر شا یوازي درې احتمالي لاملونه شتون لري، خو دا چې کوم یې ډېر بارز دی او کوم یو یې کم اغیز لري، نه پوهیږم.

لمړی: طالبان بریدونه ترسره کوي، خو مسوولیت یې په غاړه نه اخلي. طالبان د دوو لاملونو په موخه دا کار ترسره کوي؛ لمړی، دا چې طالبانو یو ډول د بریا احساس خپل کړی، نو له اوسني حکومت او سیاستوالو سره تر ډېره د خبرو کولو لیوالتیا نلري، بلکي غواړي چې د زور له لارې اوسنی نظام ړنګ او د خپلي خوښي نظام په افغانستان کې رامنځته کړي.

دوهم، طالبان نه غواړي چې جنګیالي یې له جګړي لاس په سر شي، ځکه طالبانو جوړښتونه د جګړې د په مخ وړلو لپاره رامنځته شوي، نو که جګړه دریږي ممکن په اتومات شکل د دوۍ ډلې سره وپاشل شي. د هغه تر څنګ تر ټولو مهمه هم دا چې د جنګیالیو په منځ کې به یې د جګړې روحیه کمزوري شي او د اړتیا په مهال به د جګړې بیا پیل ورته ستونزمن وي. خو دا چې مسوولیت یې په غاړه نه اخلي، نو لامل یې دا کېدای شي، دوۍ له امریکا سره د تړون په مهال د تاوتریخوالي د کمښت ژمنه کړي نو د دې لپاره چې تر ملامتیا لاندي رانشي، مسوولیت یې په غاړه نه اخلي.

دوهم: ځیني حکومتي چارواکي په دې بریدونو کې لاس لري. ځیني حکومتي چارواکي په ښکاره د سولي د روانې پروسي مخالف دي. یا خو د دې پروسي د ځینو ابهاماتو او بدو عواقبو څخه اندیښمن دي، یا یې هم خپلي شخصي، ګوندي او سمتي ګټي ممکن تر ګواښ لاندي واوسي. نو د دې لپاره چې د سولې رامنځته شوي هېلي ووژني او طالبان په دې ملامت کړي، چې ګواکې جګړه یې تیزه کړي او تاوتریخوالی یې ډېر کړی دی. د اورکم په اونۍ کې ځیني کوچني بریدونه د کابل په ښار کې ترسره کېدل، چې د ډېرو به تلفات هم کم و، خو یوازي موخه به یې دا وه، چې د رسنیو پام راواړوي او وښيي چې طالبان په خپلو ژمنو ولاړ ندي.

دریم: نورې ترهګریزي او مافیايي ډلې دا بریدونه ترسره کوي. په دې کې هيڅ شک نه و، چې طالبانو د ډېرو مافیايي او ترهګریزو ډلو لپاره بستر برابر کړی و. له دې وړاندې هم ډېری بریدونه نورو ترهګریزو او مافیايي ډلو ترسره کول، چې کله کله به هم ښايي طالبانو د هغو بریدونو مسوولیت هم په غاړه اخیست. نو اوس هم امکان لري، ځیني ډلي بریدونه ترسره کړي، خو طالبان به یې اوس مسوولیت په غاړه وانخلي. خو تر ټولو اساسي پوښتنې دا دې، طالبانو ولې له دې وړاندي د ټولو بریدونو مسوولیت په غاړه اخیست، په داسي حال کې چې اوس طالبانو جګړه درولي او بریدونه ترسره کیږي؟ څوک دا بریدونه ترسره کوي او څوک د دومره پيچلو بریدونو د ترسره کولو توانايي لري؟ که نوري ډلي هم عملا په په صحنه کې وي، نو بیا له طالب سره سوله څه مانا؟ که طالبان سوله کوي نو جګړه خو به حتمي دوام کوي، ځکه عملا نورې ډلي په صحنه کې په ډېر قوت شتون لري او دا جګړه به په مخ وړي.



زمونږ په هکله

ژوندون وېبپاڼه د ژوندون راډيو ټلوېزيون رسمي وېبسايټ دى. لکه څنګه چې ژوندون راډيو ټلوېزيون په هېواد کې داسې يوه ازاده رسنيزه شبکه ده، چې په هېڅ سياسي جريان، ډلې ټپلې، ګوند، کيڼو او ښي سياسي ډلو او نورو جريانونو پورې تړلې نه ده. دغسې دا وېبپاڼه هم ازاده، خپلواکه او ناپېيلې ده، چې يوازې ملي، اسلامي ارزښتونه پالي او د افغانانو د ژوند د سوکالۍ لپاره هلې ځلې کوي…


مونږ سره اړیکه

0700651008