وروستي خبرونه

روغیتایي لیکنې

ZhwandoonAugust 18, 2020
416.jpeg

2270

 ډاکټر سکاټ ګاټلیب له یوې امریکایي رسنۍ سره په خپله تازه مرکه کې ویلي، هغه کسان چې د کوید 19 ناروغۍ نه بېرته رغیدلې وي تر یو کال پورې پر دغه وایروس نه اخته کیږي


ZhwandoonJuly 4, 2020
319.jpg

3732

ژباړه: رحمت الله محمد

یوي علمي څېړني په ډاګه کړي چې د دوبي ګرم او له انرژي ډک لمر کولای شي یوازي په ۳۴ دقیقو کې د کورونا ۹۰ سلنه ساختمان له منځه یوسي.

د کورونا ویروس ۹۰ سلنه ساختمان تخریبول کولای شي د دې ویروس زیات قدرت له منځه یوسي، او د پراخېدو مخه یې ونیسي.

د دې علمي څېړني پایله په فوتوشیمي او فوتو بیولوژي علمي ژورنال کې نشر شوې.

همدارنګه ویل کیږي چې د  غرمي ګرم لمر د کورونا ویروس د له منځه وړلو لپاره تر ټولو اغېزمن ده.

دې څېړنو همدارنګه په داګه کړي چې کورونا ویروس د ژمي په اخر کې د ورځي په جریان کې د لمر په وړاندې زیات مقاومت کول، چې حتا تر یوه ورځ یې زیات وخت دوام کولای شول.

 


ZhwandoonMay 27, 2020
21-1024x512.jpg

4710

ژباړه: امین حسن

اروپوهان وايي د نزدې ۷۵ سلنه ناروغیو اساسي لامل بې ځایه تشویش کول دي.

د نړیوال روغتیايي سازمان په تازه څیړنو کې هم راغلي چې د ټولې نړۍ ۲۰ سلنه خلک په همدې ناروغۍ اخته دي. دا چې زموږ په هېواد کې هم اقتصادي ستونزې زیاتې دي نو ممکن د نړیوال روغتیايي سازمان د کړې سروې فیصدي دلته یو څه زیاته وي.

تشویش څه شی دی؟

تشویش یانې هغه حالت چې ستونزه ولرې خو د حل لار یې در څخه ورکه وي، چې همدا د ناهیلي کیدو سبب کیږي او بلاخره همدا د ناهیلۍ احساس مو جنجالي طبعیته کوي یا هم له خلکو مو منفور او ګوښه کوي. اروپوهان وايي د تشویش سمه درملنه ځکه نه کیږي چې ډیر لږ شمېر خلک په دې پوهیږي چې تشویش هم یوه ناروغي ده .

د تشویش علتونه او نښې نښانې

پر دې مرض د اخته کیدو لومړني سببونه د احساساتو، ټولنیزو او یا هم اقتصادي پيښو څخه راپیدا کیدونکي ذهني فشارونه دي. لومړیو کې انسان یو څه خفه، له حال ناخوښه او له راتلونکي ناهیلی وي. ډیری وخت بیا همدغه ذهني فشارونه دومره شدید شي چې حتی پرې اخته کس د ځان وژنې فکرونه کوي.

د ارواپوهانو په باور د کمترۍ احساس درلودل، بې وزلي، بې کاري، د دیني احساساتو متضرره کیدل او د عزت نفس ژوبلیدل دا ټول هغه څه دي چې یو انسان ترې په تشویش اخته کیږي.

یوه څیړنه ښيي چې نارینه پينځه سلنه او ښځینه نهه سلنه د تشویش په ناروغۍ اخته کیږي.

بې ځایه خواخوږي، خواشیني او بې له موجبه ځان ملامت ګڼل دا هغه لاملونه دې چې انسان د تشویش په ناروغۍ اخته کوي. لکه ډیری وختونه انسان خپل ځان د یوې پېښې مسوول ګڼي چې بلاخره ذهني فشار پرې غلبه پیدا کوي او د تشویش په ناروغۍ یې اخته کیږي.

د انسان په روغتیا د تشویش اغیزې

د ذهني فشار او تشویش له کبله انسان په بېلا بېلو لویو یا هم کوچنیو ناروغیو اخته کیږي چې ډیری وختونه دا ناورغۍ شدیدې او حتی د انسان د مړینې سبب ګرځي او نووو څیړنو هم دا ثابته کړې چې بوج یا فشار د ناروغیو سره ژوره اړیکه لري.

بې ځایه سوچونه کول، فکري ګډوډۍ، تشویشونه او تر ډیره په یوه بد وضعیت کې پاتې کیدل دا ټول هغه څه دي چې بلاخره د انسان دفاعي سیستم ورسره  کمزوری کیږي او په پایله کې د انسان د وجود سیستم ګدوډوي، پر هارمونونو یې منفي اغېز پریباسي او حتی کله کله یا هم یو نیم انسان په مختلفو ناروغیو اخته کوي لکه: د کولمو تنفسي ناروغي، د زړه ناروغي، د هارمونونو ګډوډي او ستړیا…

د کولمو تنفسي ناروغي

ستونزې، ذهنی فشارونه، ټپي احساسات او تشویشونه دا ټول هغه څه دي چې د کولمو په ګړندي کیفیت کې شدت پیدا کوي. هاضمي ګډوډۍ، اسهال، قبضیت او ذهني فشارونه یا د ورته نورو ناروغیو اصلی علت د همدې کولمو د Intestinal asthma ناروغي ده چې د ذهني فشار او تشویش له کبله انسان پرې اخته کیږي نو ځکه خو روغتیا پوهان ورته د کولمو تنفسي ناروغي هم وايي.
د دا ډول مریض د ناروغۍ لامل په معدې یا کولمو کې د انتانونو شتون نه وي بلکې د تشویش یا هم د ذهني ګډوډۍ او فشارونو له کبله یې د هاضمې سیستم په کرار کرار خرابیږي.
د زړه ناروغي 

ذهني او اروايي فشارونه د وینې جریان او حرکت خنډنی کوي خو د غوسې له کبله د وینې جریان او حرکت تیزیږي او له خپل عادي حالت څخه په تیزۍ متحرکیږي.

د ویني د جریان په تیزیدو سره په رګونو کې په عادی حالت پاتې د وینې قطرې له خپل ځایه بې ځایه کیږي او د وینې خپلواکه جریان ته یې پریږدي چې وروسته بیا همدا د ویني په نریو رګونو کې نښلي، د ویني جریان بندوي او همدا د وینې د جریان بندښت بلاخره د زړه د حملې لامل کیږي. د یوې څېړنې له مخې د غوسې له کبله یا هم وروسته له غوسې د زړه د حملې راتللو  زیات امکان دی.

پر هارمونونو د تشویش اغیزې

د انسان په بدن کې یو ډول رطوبتي غُدې را پیدا کیږي چې د ویني سره یو ځای کیږي چې د بدن دفاعي سیستم ورسره په منظم ډول چلیږي.

د بدن هره حجره د یوې رقیقې مادې جوړونکې ده او دا مادې د هارمون او کولیون په نوم یادیږي، چې په روغ حالت کې د دې دواړو ترمنځ توازن موجود وي خو د تشویش او اضطراب په حالت کې دا توازن ګډوډیږي او پر پانقرانس منفي اغیز پریباسي او د شکر ناروغي را پیدا کوي.

د تشویش له کبله د ګُردو په پاسني برخه کې شته د ايډرینالین غدې په زیاته اندازه پیدا کیږي چې د ویني فشار ناورغۍ د رامنځته کیدو، د زړه د ضربانو د تیزیدو، د ویني د رګونو د فلجیدو او بلاخره د وجود د ټولو عضلاتو د خرابیدو سبب کیږي، 

ستړیا

د تشویش او تل د خواشیني پاتې کیدو له کبله انسان هسې ستړی وي او دا بې له کاره ستړیا او خواشیني پاتې کیدا د انسان پر بدن منفي اغیزې پریباسي.

تشویش، خواشیني او خفګان که دایمي شي عصبي کمزوري او د بدن د مقوي کیدلو سرچینې له منځه وړي چې له همدې کبله انسان د ستړیا او لټۍ احساس کوي او په کرار کرار یې مایوسه کوي، وزن یې کموي، خوب یې ګډوډوي، تنفسي سیستم یې ګډوډیږي او جنجالي طبیعته کوي ېې یانې په نه خبره به جنجالونه کوي.

لنډه دا چې تشویش د انسان روغتیایي نظام زیانمنوي؛ نو ښه دا ده چې د ځان د سالم ساتلو لپاره باید جدي پاملرنه وشي.

د تشویش درملنه او ترې د ځان ژغورلو لارې

تشویش نه لېونتوب دی او نه هم بل کوم داسې مرض چې ځانګړي خلک به پرې اخته کیږي بلکې هر انسان پرې اخته کیدلای شي، نو هغوی چې د تشویش په ناروغس اخته دي په دې اړه ښه دا ده چې د کورنۍ غړي ورسره په ډیر صمیمي او ښه سلوک مخته لاړ شي او د دې برخې پوهان وايي چې د تشویش په مرض د اخته کسانو ښه درملنه د هغوی سره خبرې اترې کول دي. وايي د تشویش په مرض اخته چې څومره ناروغان دوی ته ورځي یوازې همدا ورته وایي چې وغږیږئ، خبرې وکړئ، احساسات مو څرګند کړئ او ویې وایئ!

د چوپ پاتې کیدو یا هم په خپل درون کې د زړه خوړولو باندې هیڅ نه کیږي بلکې تاسې نور هم وژني نو ساده او اسانه لاره یې همدا ده چې خبرې وکړي، خپل احساسات څرګند کړي او نور ورسره صمیمي چلند وکړي.

د تشویش اړیکه مستیقماً له حالاتو سره هم تړلې ده او کله هم چې حالات د انسان له وس او توان څخه بهر شي نو انسان پر ذهني فشار اخته کیږي خو که په دغسې حالتونو کې انسان خپل فکر او کړنې په واقعي مثبت او ښه ډول سره تنظیم کړي او خپلې روغتیا ته پوره پاملرنه وکړي نو له تشویشه به ژغورل شوي وي.

ورځنی نورمال ورزش او ښه خوراک کول هم هغه څه دي چې زموږ بدن هم له دفاعي اړخه او هم زموږ ذهن د اروايي اړخ څخه سالم ساتلی شي.

د اروايي سکون او ارامتیا درلودلو په برخه کې د دیني احکامو په سمه توګه ترسره کول، د نورو په غم ښادۍ کې شریکېدل او د ښو ملګرو لرل هم مهم رول لري. کله مو هم چې د ذهني ستړیا احساس کاوه یا مو ذهن مغشوش کیده نو ښه لارې دا دي چې خپلې چارې او کارونه دې دروه، یو څه ارام او تفریح کوه، ورځنیو مصروفیاتو کې دې تغیر راوله، مطالعه، ورزش یا هم نور داسې د معمول خلاف په زړه پورې یو څه کې ځان مشغولوه؛ ترڅو دې له ذهن څخه تشویش لرې او عادی حالت ته بیرته وګرځې. تل پر خپل ځان باور ولره او هیڅ شي ته له خپله ځانه زیات ارزښت مه ورکوه.

پای


ZhwandoonMay 11, 2020
939.jpg

2350

سپورت کول د بدن لپاره ډیر ګټور دی، نو له همدي امله ډاکټران تل توصیه کوي تر څو خلک په ورځني ډول سپورت وکړي. د څېړنو له مخې سپورت د بدن د روغتیا تر څنګ د انسان د عمر د ډیریدو سبب هم کیږي، خو آیا کله مو هم فکر کړی چې ورزش په کوم وخت کې ډېر ګټور دی؟

معمولاً ورزش په هر وخت کې د انسان د بدن لپاره ګټور دی، خو د ورځي په جریان کې په ځیني ساعتونو کې یې بیا تأثیر لا زیات وي. څېړنو ښودلي چې په ورځني ډول د ورزش کولو لپاره د وخت په نظر کې نیول زیات آړین دي.

د څېړنو په اساس د ورزش کولو لپاره تر ټولو غوره وخت د ماسپښین له ۴ بجو بیا د ماښام تر ۷ بجو پورې دی، ځکه په دې وخت کې بدن ښه تقویت شوی وي.

په دغه وخت کې د سپورت کولو په اړه د آلمان د بدني روزني د پوهنتون ډاکټر اینګو فروبوزه وايي په دې وخت کې د انسان د بدن مختلفي برخې په خپل ټول توان سره فعالیت کوي او یا هم د فعالیت لپاره د چمتو والي په حال کې وي، له همدې امله په دې وختونو کې تر ټولو قوي ورزشونه هم انسان ته سپک او آسانه ښکاري.

البته دا په دې معنی نده چې د ورځي په جریان کې په نورو وختونو کې ورزش ګټه نلري، بلکي په دغه وخت کې ورزش کول د بدن لپاره نسبت نورو وختونو ته ډېر ګټور ده.


ZhwandoonMay 10, 2020
925.jpg

2290

ژباړه: رحمت الله محمد

د کچالو خوړل د بدن لپاره بېلابېلې ګټې او زیانونه لري چې په لاندې ډول دي:

د کچالو ګټې:

۱. په خام ډول د کچالو خوړل د معدي د زخم لپاره زیات ګټور ده

۲. زړه ته قوت ورکوي

۳. کچالو ویټامین B6 لري چې د پښتورګو او مثاني لپاره ګټه لري

۴. کچالو په اوبو کې جوش کړئ، پوست ترې لرې کړئ، له هغه وروسته یې په شیدو کې حل کړئ او بیا یې په لاسونو باندې ووهئ، له لس یا پنځلس دقیقو وروسته مو لاسونه ومینځئ، چې د جلد د سپینوالي سبب کیږي.

۵. د ویني له کموالي څخه مخنیوی کوي

د کچالو زیانونه:

د کچالو په اړه څېړنو ښودلي چې ځیني زیانونه هم لري، چې په لاندې ډول دي:

۱. په سره شویو کچالو کې په ځانګړي ډول په چپسو کې یو ډول زهري ماده شتون لري چې د اسیلامید په نوم یادیږي، دا ماده د معدي لپاره ډیره ضرري ده.

۲. د کچالو زیاته کارونه د انسان مغز کمزوری کوي

۳. سره شوي کچالو او چپس د سرطان ناروغي سبب کیږي


ZhwandoonMay 10, 2020
915.jpg

2410

ژباړه: رحمت الله محمد

هوږه سره له دي چې د خوړو په خوند ښه اغیز کوي، د هغه تر څنګ ډېري ګټې هم لري. هوږه په معمول ډول د بېلابېلو نارغیو د درملني په موخه هم کارول کيږي لکه: آنفلونزا، د ویني فشار، ډیابټ، د زړه ناروغي، د زړه حمله او داسي نور…

زیات کسان د ویني فشار لپاره په مسلسل ډول له هوږي څخه ګټه اخلي.

څېړنو ښودلي چې که له ډوډۍ مخکې یا په خالي معده هوږه وخوړل شي نو په معده کې به بکتریاوي له منځه یوسي.

هوږه یو ډول شیمیایي ماده د آلیسین په نوم تولیدوي چې د ځینو ناروغیو لپاره ډیره ګټوره ده. که چیرته هوږه په تشه معده وخوړل شي نو دا ماده به وکولای شي په معده کې مضري بکتریاوې په سم ډول تشخیص او له منځه یوسي چې دا د زیاتو ناروغیو لپاره ګټور ده.

هوږه د معدي د ځیني ناروغیو لکه هاضمه او اشتها لپاره هم ګټوره ده. همدارنګه د استرس د کنټرول لپاره هم زیاته ګټوره ده.

هوږه د بدن د دفاعي سیستم لپاره ډیره ګټوره ده، هغه کسان چې د بدن دفاعي سیستم یې ضعیف وي باید له هوږي څخه زیاته ګټه وکړي. دا چې د کووید ۱۹ ناروغۍ هم په هغه کسانو چې د بدن دفاعي سیستم یې ضعیف ده بد اغیز کوي، نو له دي ویروس څخه د مخنیوي په موخه هم باید له هوږي څخه زیاته ګټه واخیستل شي.

همدارنګه هوږه د ځینو نورو نارغیو لکه تبه، ټوخی، سردردي، د معدي درد، روماتیسم، نفس تنګي، د ویني ټیټ فشار او داسي نورو لپاره ګټوره ده.

 د استرس او ستړیا لپاره هم هوږه ښه پایله ورکولای شي.


ZhwandoonMay 8, 2020
901.jpg

1700

ژباړه: رحمت الله محمد

د ستړیا احساس په نړۍ کې له شلو تر پنځویشت سلنو خلکو کې شته. د ستړیا احساس د اړوند هېواد په شرایطو پوري اړه لري. په هغو هېوادونو کې چې جګړه روانه وي، یا زلزلي ډېري کیږي او یا هم اقتصادې ستونزې موجودي وي، هلته لوړه فیصدي خلک د ستړیا احساس کوي.

د دې جملي څخه یو هم افغانستان دی چي له څلور لسیزو راهیسي جګړه په کې روانه ده او ډېری خلک یې له اقتصادي ستونزو څخه ځوریږي.

نن د ستړیا د دې احساس د له منځه وړلو لپاره اته لارې درته وړاندي کوو، په دې کارونو سره کولای شئ، خپل د ستړیا احساس له منځه یوسئ.

۱- په خپلو هواسو تمرکز ولرئ. کله چې تاسو د ستړیا احساس کوئ، نو ډېری منفي فکرونه مو ذهن ته راځي او ژوند درته سخته کوي. تاسو ډېری وخت د خواشینۍ، غوسي او ناهیلۍ احساس کوئ. په دې اړوند د اروا پوهني څېړني ښيي، چې په هواسو تمرکز درلودل ستاسو ذهن ته مثبت او انرژي ورکوونکي فکرونه راوړي. د همدې انسانان د ذهني آرامتیا لپاره ګټور تمامیږي.

۲- خندا وکړئ، ارواپوهني له نظره خندا د انسان د ستړیا احساس له منځه وړي. د هغه ترڅنګ خندا که څه هم هیڅ بیه نلري، خو د بدن دفاعي سیستم هم ورسره ځواکمن کیږي.

۳- ځانونه مه زنداني کوئ. ډېره ځانونه مه ګوښه کوئ. کله چې تاسو یوازې کیږي، نو ګڼ منفي او ناهیلي کوونکي فکرونه مو ذهن ته راځي. ډېر وخت له ښو ملګرو سره تیر کړئ او د ستونزي په مهال له هغوۍ څخه مرسته وغواړئ.

۴- بدګمانه او منفي فکر لرونکي خلک له خپل ژوند څخه وباسئ. تاسو باید د دې توانايي ولرئ، تر څو منفي افکار په مثبتو تبدیل کړئ. کله چې تاسو پخپل ژوند کې بدګمانه او منفي فکر لرونکي کسان حذب کوئ، ستاسو منفي افکارو پاتي کېدلو ته نوره بهانه نه جوړیږي. د هغوۍ په ځای مثبت فکر لرونکي او اعتمادي کسان خپل ژوند ته راولئ، له دې سره به ستاسو ذهن ته مثبت او انرژي ورکوونکي افکار راشي.

۵- ګټور خواړه وخورئ. ویټامین D کولای شي، ستاسو ستړیا احساس او ډېري نورې ناروغۍ له منځه یوسي. هره ورځ داسي خواړه وخورئ، چې ویټامین ډې او نور اړین ويټامینونه ولري.

۶-  ورزش وکړئ. که څه هم د ستړیا په مهال ورزش کول ستونزمن کار دی. خو بیا هم د ستړیا د لرې کولو په موخه پرلپسي منظم ورزش وکړئ. دا کار به له تاسو سره د مثبت فکرونو په رامنځته کولو او ستړیا په له منځه وړلو کې مرسته وکړي.

۷- د خپلي خوښي کارونه وکړئ. که څه هم په ژوند کې کارونه ډېر وي. خو د ټولو د ترسره کولو توقع مه لرئ. د هغه ترڅنګ د خپلي خوښي کارونه په رضاکارنه توګه وکړئ او یا هم د خپلي دندې لپاره داسي ځای وټاکئ، چي ستاسو د خوښي وړ وي.

۸- باغباني وکړئ، که څه هم تاسو ممکن باغ ونلرئ. خو بیا هم پخپلو کورونو کې ونې کښېنوئ او وخت په وخت اوبه ورکړئ. د هغه ترڅنګ شنو ځایونو ته ولاړ سئ او د طبیعت له ښکلا څخه خوند وخلئ.

د دې اتو ټکو په عملي کولو سره تاسو د ستړیا احساس له منځه وړئ، تاسو په بشپړه توګه په یو با انرژي انسان بدلیږي. د یادوني وړ ده چي ستاسو ډېری انرژي ستاسو منفي فکرونه له منځه وړي. مګر برعکس مثبت فکرونه تاسو ته انرژي درکوي.


ZhwandoonMay 8, 2020
899.jpg

2940

په دې وروستیو کې د حافظي کمزورتیا یوازي تر سپین ږیرو پوري محدوده نه ده. بلکي ډیری ځوانان هم د حافظي له کمزورتیا شکایت لري. دا دلیل نشي کېدای چي د عمر په تیریدو سره حافظه کمزوري کیږي، خو دا دلیل نشي کېدای ځکه داسي لاري هم شته چي خپله حافظه باندي قوي کړو.

۱- فکر وکړئ، د فکر په کولو سره تاسو خپل درک او حافظه قوي کولای شئ. تفکر ستاسو حافظه دوامداره فعاله ساتي. هغه معلومات چي ستاسو هر وخت په کاریږي، په فعاله حافظه کې ساتل کیږي، هغه معلومات چي مو کله کله په کار کیږي، هغه په اوږد مهاله حافظه کې ساتل کیږي، چي د استفادي په مهال له لږ ځنډ وروسته در یادیږي. خو هغه معلومات چي اصلا مو ډېر نه په کار کیږي، مغز یې له منځه وړي.

۲- ورزش وکړئ، ساینسي څیړنو ښودلي چي ورزش د حافظي له قوت سره مرسته کوي. کله چي تاسو سالم بدن ولرئ او د بدن ټول غړي مو سالم وي، نو په هغه صورت کې ستاسو حافظه هم قوي وي. خو د ورزش کولو لپاره مو باید تمرینات ډېر منظم او د یو پلان له مخي وي.

۳- فکري لوبي وکړئ، داسي لوبي ترسره کړئ چي تاسو فکر کولو ته وهڅوي او د تفکر پروسه ستاسو په ذهن کې فعاله وساتي. د بیلګي په توګه د شطرنج لوبه ترسره کړئ.

۴- ډېر خوب وکړئ، د دې لپاره چي حافظه مو تثبیت شي، نو ډېر ویده شئ. ساینسي څیړنو ښودلي چي بي خوبي د حافظي د کمزورتیا لامل کیږي. نو هر څومره چي استراحت کوئ او خوب کوئ نو تاسو به نورمال یاستی.

۵- د ورځي مهم خبرونه او معلومات په خپله حافظه کې ثبت کړئ،دا کار ستاسو د حافظي له قوت سره مرسته کوي.

۶- طبیعت ته ولاړ شئ، د شني فضا له لیدلو خوند واخلئ او د هغه ترڅنګ ځیني طبیعي بوټي او درمل د حافظي د قوت لپاره ګټور تمامیږي.

۷- په پارکینګ کې خپل موټر ژر پیدا کړئ، کله چي په یو بیروبار لرونکي پارکینګ کې خپل موټر دروئ، نو ژر یې پیدا کړئ. دا کار ډېر ځله ترسره کړئ.

۸- ګلان بوی کړئ، د ګلانو بویول هم د حافظي له قوت سره مرسته کوي او تاسو ته په ذهني لحاظ آرمتیا دربښي.

۹- نوي ژبه زده کړئ، دا هم ستاسو د حافظي له قوت سره په بیساري توګه مرسته کوي.

 د دې ټکو په نظر کې نیولو سره مو حافظه قوي کیږي. نو دا تکي په نظر کې ونیسئ او دا کارونه ترسره کړئ.  


ZhwandoonMay 7, 2020
897-1024x691.jpg

3500

د ناشتي سره د هوږي خوړل یو کورنۍ نسخه بلل کیږي. تر اوسه پوري په بیساري توګه ګټور ثابت شوي او ډیری خلک ورڅخه استفاده هم کوي. تجربو ښودلي که چیرته هوږه په تشه خوا له ناشتي سره وخوړل شي، د طبیعي انټي بیوټک په څېر دي.

هوږه د Allicin درلودونکي دي، چي قوي ضد باکتریايي تاثیرات لري. د عفونت د درمان لپاره ترټولو ګټور تمامیدلای شي. په خالي ګېډه د هوږي خوړل د مختلفو ناروغیو لپاره ګټور تمامیږي. څېړنو ښودلي چي هوږه په بدن کې د طبیعي انټي بیوټیک په څېر عمل کوي، دا کار هغه وخت کېدای شي چي په تشه خوا یې وخورئ.

هوږه د مثاني او کلمو د درمان لپاره هم تر ټولو بهترین خواړه دي، چي د اسهال په مهال درسره مرسته کوي. د هغه ترڅنګ هوږه ستاسو اشتیاه خلاصوي، د خواړو په هضم او د فشار په کنټرول کې مرسته درسره کوي. هوږه د بدن د تنفسي سیستم لپاره هم ګټوره ده. د ټوخۍ، ذکام او نورو تنفسي ناروغیو په درمان کې هم ګټور تمامیږي.

تر ټولو مهم دا چي هوږه د بدن د دفاعي سیستم د قوت لپاره طبیعي انټي بیوټیک دي او په ژمي کې ډیری وخت ماشومانو ته ورکول کیږي، ترڅو د انفلونزا ناروغۍ څخه وژغورل شي او د یخ په وړاندي مقاومت وکړي. که چیرته هر سهار هوږه په خالي ګېډه وخورئ، نو له ګټو څخه به یې تر ټولو زیات برخمن شئ.

هغه کسان چي عصبي ناروغۍ لري، د هغوۍ لپاره هم د هوږې خوړل ګټور دي. د حافظي د کمزوري کولو په مهال او د آلزایمیر د ناروغۍ د مخنیوي لپاره هم له هوږي څخه کار اخیستلای شئ. د ویني پاکوالي لپاره هم هوږه ګټوره تمامیږي. که چیرته تاسو په ورځ کې یوه بوټه هوږه وخورئ، نو د ویني د کلسټرولو په کنټرول کې به په بیساري توګه مرسته درسره وکړي.

د هوږي د خوړلو په مهال ځان ډاډمن کړئ، چي هوږه تازه ده. ځکه که چیرته هوږه باندي وخت تیرشي نو د allicin ترکیبات په کې کمیږي، چي د بدن لپاره یې ګټه هم کمیږي. که چیرته مو د هوږي پوستکی واړول نو اضافه برخه یې هڅه وکړئ، په یخچال کې وساتئ. ځکه هغه ضد باکتریايي خاصیت لري او د ناروغیو په مخنیوي کې په بیساري توګه ګټوره تمامیږي.

کله مو چي هوږي پوستکی واړول نو لمړی يې په کوچنیو ټوټو وویشئ او بیا یې وخورئ. که چیرته ډېر وخورئ، ممکن ستاسو د بدن د دفاعي سیستم لپاره زیانمن او ټکان ورکوونکی تمام شي او ناروغ مو کړي. د هغه ترڅنګ هڅه وکړئ له یو ګیلاس اوبو سره یې وخورئ، ځکه د هوږي خوند لږ څه تریخ دی.

د هغه ترڅنګ په دې وروستیو کې ډیری خلک د کرونا له ویروس څخه هم ویره لري. څرنګه چي د هوږي خوراک د بدن دفاعي سیستم قوي کوي. نو د کرونا ویروس د مخنیوي لپاره هم هوږه ګتوره تمامیږي او د دې ویروس په وړاندي ستاسو د بدن دفاعي سیستم قوي کوي.  


ZhwandoonMay 5, 2020
863.jpg

1390

ژباړه: رحمت الله محمد

روژه نیول د روژي په میاشت کې زیاتې دنیوي او اخروي ګټې لري، چې په دنیوي ګټو کې یې د انسان د بدن او رواني روغتیا شامله ده،  چې نن ورځ طب د وخت په تیریدو سره د روژي د ګټو په اړه زیات کشفیات کړي دي.

ډاکتران وایې: روژه نیول یعني د کال په مشخصو ورځو کې کم خوړل او کم څښل چې دا خپله د انسان د روغتیا لپاره په ځانګړي ډول د معدي او هضمي ناروغیو لپاره ډير ګټور دي، چې د پخواني او اوسني طب پام یې ځان ته اړولی دی.

ځیني ډاکتران باور لري چې ځیني هغه ناروغۍ چې د دوا په وسیله یې درملنه نشو کولای، د روژي له لارې د هغو ناروغیو درملنه په ډيري اسانۍ سره کیدای شي.

روژه د سرطان لپاره هم ګټوره ده؛

ځیني ډاکتران وایې: سرطان له مکربونو سره د زیاتو اړیکو په پایله کې رامنځته کیږي، چې لمړی کوچنی وي او په دې ناروغۍ اخته کس هغه نشي تشخیصولای، خو کله چې لوی شي نو بیا یې درملنه نه کیږي.

خو د سرطان په لمړیو کې کله چې دا ناروغۍ تازه پیدا شوي وي، که یوه یا دوه اونۍ روژه ونیول شي نو کیدای شي چې دا ناروغۍ په لمړیو کې لا له منځه لاړه شي.

همدارنګه د روژي هغه ګټې چې په وروستیو کلونو کې کشف شوي دي، هغه دا دي چې روژه کولای شي د انسان د زړه له ناورغیو څخه مخنیوی وکړي.

روژه له بدن څخه د مضرو (Toxins) مالیکولونو د پاکولو لامل کیږي، چې دا خپله د ډیرو ناروغیو درملنه کوي. همدارنګه له اته ساعتونو روژي وروسته بدن په ځګر کې له یولس میاشتو ذخیره شویو ګلوکوز څخه ګټه اخلي، چې دا هم د ذخیره شویو موادو د تصفیه کولو لامل کیږي، چې بدن له بېلابېلو ناروغیو څخه ساتي.

ځیني ډاکتران وایې چې که روژه تر یوي میاشتي زیات وخت دوام وکړي نو بیا د انسان د بدن چربي ختمیږي او دا د انسان روغتیا ته لوی زیان اړوي. نو له دې امله اسلام هم د انسانانو لپاره یوه میاشت روژه نیول ټاکلي دي.


ZhwandoonMay 5, 2020
861.jpg

2031

ژباړه: ډاکټر عصمت الله مزمل

کیوي یوه کوچنۍ او بیضوي شکله میوه ده چې مخکې په نوي زیلنډ کې ډیر عام وه، خو اوس په ټوله نړۍ کې خلګ دا میوه پیژني او ګټه ترې اخلي. پوست ورڅخه جدا کیږی او وروسته بیا خوړل کیږي.

کیوي لکه څنګه چې ډیر خوږ خوند لري، همداسي زیات ویټامینونه هم لري لکه: ویټامین C، ویتامین K، ویټامین A او همدارنګه پتاشیم او انتي اوکسیدانت هم لری.

نو په دې لیکنه کې به تاسو ته د دې میوي اووه ګټې معرفي کړو:

۱. دا میوه د بدن د دفاعي سیستم د قوي کولو لامل کیږي،  لکه څنګه چې مو مخکې یادونه وکړه کیوي زیات انتي اوکسیډانټ لري په ځانګړي توګه د C ویتامین. د کیوي یو ګیلاس جوس په ورځ کې د بدن ټول ویټامین C پوره کوی. چې د C ویټامین بیا د بدن دفاعي سیستم قوي کوي. ماشومان او ډیر عمر لرونکې کسان باید ډیر له کیوي څخه استفاده وکړي، تر څو دفاعي سیستم یې قوي شي.

۲. له هضمي سیستم سره مرسته کوي: کیوي یو انزایم لري چې دغه انزایم د actinidin په نوم یادیږي او د پروتین په هضم کولو کې ونډه اخلې.

۳. د ویني لوړ فشار ټیتوي: کیوي یوه فعاله ماده لري چې د فشار په ټيټولو کې ډیره ګټوره ده. په ورځني ډول دری کیوي خوړل د لوړ فشار په ټیټولو کې پوره مرسته کوي، هغه ماده چې د فشار په ټیټولو کې مرسته کوي د lutein  په نوم یادیږي. د ویني لوړ فشار تر ډیره وخته کومه ځانګړي نښه نه لري.

۴. د سترګو لید قوي کوي: د سترګو د لید د کمزوري یو علت د (macula) په نوم تخریبي یوه ناروغي ده، خو څیړنو په ډاګه کړي ده چې په ورځني ډول د دریو کیویانو خوړل له دي ناروغي څخه مخنیوی کوي.

۵. د زړه له حملي څخه مخنیوی کوي: معمولآ هغه ناروغ چې د زړه حمله لري ډاکټران ورته اسپرین توصیه کوي ترڅو د ویني لخته له منځه یوسي؛ خو علمي څیړنو دا په ډاګه کړي چې په ورځني ډول د دریو کیویانو خوړول اسپرین ته ورته اغیز لري. یانې د ویني لخته له منځه وړي. او بل دا چې د ویني چربي هم له منځه وړي.

۶.  که غواړئ روغ پاتي شئ، نو حتمن کیوي وکاروئ: هغه اوکسیدتیف سترس(Oxidative stress) چی د ازاد راډیکال په وسیله د حجري په داخل کې رامنځته کیږي او د ډي آڼ آي (DNA) د تخریب سبب ګرځي، (DNA) تخریب د کولمو سرطان را منځته کوي او په پایله کې د انسان د مرګ سبب کیږي. لکه څنګه چې مو پورته یادونه وکړه کیوي یو ښه انتي اوکسیدنت میوه ده. بناً کوم ازاد راډیکال چې په حجره کې تولیدیږی او (DNA) له منځه وړي، کیوي دغه آزاد راډیکال له منځه وړی او د (DNA) له تخریب څخه مخنیوی کوي.

د کیوي خوړل کوم زیانونه لري:

د کیوي خوړل زیاترو خلګو ته کوم مشکل نه جوړوي خو ممکن ځیني کسان ورسره حساسیت وښیې. کوم کسان چې له کیوي سره حساسیت لري نو ممکن لاندې ستونزې ورته پیدا شي:

۱.  د ستوني خارښ

۲. د ژبي پړسیدل

۳. د ګولۍ په تیرولو کې ورته ستونزه پیدا کوي

۴.  قی کول


ZhwandoonMay 5, 2020
857.jpg

5092

په دې وروستیو کې موسم بدل شوی، ډېری کسان د ژمي د موسم په تیریدو او پسرلي د موسم په راتګ سره ناروغان کیږي. نو څرنګه چې د عادي تبي، زکام، الرژي او ځینو نورو عادي ناروغیو نښي نښاني له کرونا سره یو شان دي، ډېری کسان یې وارخطا کړي، چې کرونا نه وي نیولي.

نو د کرونا او عادي تبې، زکام او حساسیت د نښو نښانو ترمنځ لاندې توپیرونه شته.

۱- د عادي تبي یا زکام په مهال مو سترګې سرې کیږي، اوښکې کوي او خارښ کوي. خو د کرونا ناروغۍ په مهال دا ډول نښي نښاني تر اوسه پوري ندي ثابتي شوي.

۲- د عادي تبي یا زکام په مهال مو ستونی، خوله، پزه او غوږونه ممکن خارښ وکړي، خو د کرونا ناروغۍ په مهال دا نښې نښاني ندي لیدل شوي.

۳- د عادي تبي او زکام په مهال مو ممکن پزه وبهیږي او بنده  اوسي، خو د کرونا ناروغۍ په مهال دا ډول نښې ندي موندل شوي.

۴- د عادي تبي او زکام په مهال پرنجی او ټوخۍ مو په وقفه اې توګه وي، چې د کرونا ویروس په مهال دا پرنجی او ټوخۍ  دوامداره وي.

۵- د عادي تبي او زکام په مهال ښايي د ستړیا احساس وکړئ، چې د کرونا ناروغۍ په مهال هم ورته نښې نښاني تر یو بریده لیدل شوي دي.

۶- د عادي تبي او زکام په مهال درته د سر او غوږونو خوږ پیدا کیږي. له دې سره هم ښايي تاسو په ځان د کرونا ناروغۍ شک وکړئ.

د هغه ترڅنګ هغه کسان چې مخکنۍ ناروغۍ ولري او یا یې هم سن لوړ وي، ممکن د عادي تبي او زکام په مهال لاندي نښې نښاني هم ولري:

۱- سینه یې تخته و اوسي او فکر وکړي، چې د سږو ستونزه ورته پیدا شوي ده.

۲- د ساه بندي احساس وکړي او یا هم ساه بندي ورته پیدا شوي وي.

۳- د هغه تر څنګ په سینه کې د ساه را کښلو په مهال خوږا او ټوخۍ ولري. خو د دې نښو نښانو په مهال ډېر د وارخطايۍ احساس مکوئ، ډېری کسان د موسم په بدلیدو سره ناروغان کیږي.

د کرونا ویروس دوه ډېر ښکاره نښي نښانې:

۱- د کرونا ناروغان ټول دومداره او وچه ټوخۍ لري. هغه ټوخۍ چې له دې وړاندي تاسو کله هم نه درلودله.

۲- د کرونا ناروغانو ته تبه پیدا کیږي او د دې تبي درجه هم لوړه وي. چې له عادي تبو سره ډېر توپیر لري.

نو که چیرته کرونا ناروغۍ ولرئ، تاسو په ټوله مانا په ځان کې نوي نښې نښاني وینئ. هغه نښې چې له دې وړاندې مو کله هم د عادي ناروغۍ او زکام په مهال نه درلودلي. ممکن هر کس په خپل ژوند کې څو ځله زکام او عادي الرژیکي تبي اخته شوی وي. نو که چیرته تاسو د تبي، ټوخۍ او ساه بندۍ داسي نښې په ځان کې وینئ چې مخکې هم کله ورسره مخ شوي یاست، نو مه ډاریږئ.

د لاندي نښو نښانو په واسطه کولای شو، د عادي تبي، زکام او کرونا ترمنځ توپیر وکړو:

۱- د عادي تبي په مهال ښايي تاسو د ساه بندي ناروغۍ ولرئ، خو د کرونا په مهال دا ستونزه ډېره جدي او شدیده وي.

۲- عادي تبه مو د ناخوښۍ د احساس لامل نه کیږي. خو تاسو باید ونه ویریږئ او په ځان د کرونا ناروغ شک ونکړئ .

۳- د کرونا ناروغۍ په مهال د سترګو خارښ، د پزي بندیدل او بهیدل نه وي. خو د زکام او عادي تبي په مهال تاسو ښايي له ورته نښو نښانو سره مخ شئ.

نو تر کله مو چې د کرونا ډېري ښکاره نښې په ځان کې نه وي لیدلي، مه ویریږئ. ډېری کسان له دې ویري چې په ځان د کرونا ناروغۍ شک لري، یو ډول تشویش ورته پيدا شوی دی. خو ځانونه په کرنتین کې وساتئ او د ډاکټرانو لارښووني عملي کړئ، ځکه که چیرته تاسو د کرونا ناروغۍ باندي نه یاست اخته شوي، ممکن له دې وروسته اخته شئ.




ZhwandoonApril 16, 2020
550-1.jpg

2240

کله کله سړي باندې غم دومره بار شي چې نه پوهېږي په کومه کلمه او په څه ډول جمله ورته غبرګون وښيي.پوره لس کاله کېږي چې بهترین پکتیاوال مې د فکر او عمل ملګری دی، د یوه تحریک ، د یو فکر او یو نظر د لارې لارویان یو. د تېرې لسیزې په بهیر کې به زموږ هېڅ داسې غونډه او لاریون نه وي تر سره شوي چې بهترین په کې خپله ونډه نه وي لرلې. بهترین نو بهترین پکتیاوال دی ، هر وخت به یې راته ویل چې استاده یوه ورځ به را سره کور کې مېلمه کېږې ، ورونه مې دې هر وخت یادوي ، ډېر پرې ګران یې، راته وایي چې استاد د ټولو پښتنو خدمت کوي او ته به د استاد خدمت کوې ، نو استاده که ما خوشالوې او ورونه مو خوشالوې نو ضرور به راسره یوه ورځ مېلمه کېږې، بهترین پکتیاوال ډنډکی به درته تیارکړم ، مجلس به هم وکړو، ورونه به مې هم ډېر خوشاله شي او زموږ دسیمې نور مشران به هم درته دعوت کړم.

ژمنه مو ور سره وکړه ، نږدې درې کاله وړاندې یې کور ته لاړو. د تلوېزیون ملګري مو هم ځان سره بوتلل، موږ ویل پر ډنډکي او د پکتیاوالو پر مېلمه پالنې او نورو ګټورو دودونو به ځانګړی پروګرام هم جوړ کړو. د کابل زمانخان کلا کې یې کور و، ښایسته هوجره یې وه د ښاغلي بیدار ځاځي په ګډون ګڼ شمېر مخور شخصیتونه یې هم رابللي وو. ټول ورونه سره راټول وو، بهترین له خوښۍ نه په جامو کې نه ځاییده ، ګرد تاوېده مشر ورور او ډاکتر صیب به شېبه په شېبه همدا خبره کوله چې استاده موږ درته ډېر کم یو ، موږ په نورو کارونو کې مصروف یو ، نو ځکه مو وخت پر وخت ستا پوښتنه نه ده کړې ، خو بهترین څخه دې وخت پر وخت پوښتنه کوو ، نور خو دې تلوېزیون څخه ټول پروګرامونه تعقیبوو، خبرې دې لکه ملهم پر موږ ښې لګي ، موږ خو نور ستا لاسنیوی نه شو کولای. خو زموږ دا یو ورور بهترین مو ستا د فکر او مبارزې لپاره قربانۍ ته ایستلای، دا به تر مرګه در سره وي. هغه مجلس دومره خوږ و او ډوډۍ هم دومره خوندوره وه چې حد مو ورته نه شو ټاکلی ، د خدای پامانۍ پر وخت ما ورته وویل چې زه خو دا ارزونه نه شم کولای چې ډوډۍ ډېره خوندوره وه که دا مجلس ، دا دواړه دومره خوندور وو او دومره اخلاص او صمیمیت په کې پروت و چې تر ډېره وخته به زموږ په ذهن کې خوندي وي. نن چې مې په فیسبوک کې د خپل بهترین ملګري سوې ساندې واورېدې او د هغه د دوو شهیدو ورونو او شهیدې خور د شهادت له ویرلړي داستانه پوره خبر شوم، نو نور خو مې هېڅ په وس پوره نه و، له سترګو مې سوې او تروې اوښکې راغلې ، ژر مې ټلېفون را واخیست، زړه مې درب درب کاوه چې زه به بهترین سره په کومه ژبه ، په کومه لهجه خبرې کوم، څه ډول تسلیت به ور کوم؟ دا پوښتنه به کوم چې د غبرګو ورونو او خور بي بي جنازې ته دې څنګه اوږه ور کړه؟ دا خو ډېر بې رحمه مرض دی، څومره به ترهوره وې ، اخوا دې خوا به دې څومره کتلي وي، څومره به نهیلی شوې یې، ، څومره به دې اسماني ټکې ته حیران دریان ولاړ وې؟ څومره ملګري او خپلوان به دې سترګو ته ودرېدلي وي؟ پوهېږم ته خو ډېر زړور او ډېر ژبور یې ، هر غم ته دې اوږه ور کولای شوه، خو هغه غم چې مدعي او طرف یې معلوم وي، نه داسې غم چې هېڅ ورسره نه شې کولای، و وایه ای زما بهترینه وروره ، زه دې سترګو ته ودرېدلم او که نه ؟ او دا ګیله خو به دې زړه کې نه وي ګرځېدلې چې ګوره زه د ده په هره مبارزه او هره ناره کې حاضر وم ، خو چې نن زما پر کور ناورین دی او زما د نښتر نښترو ورونو او بي بي خور جنازې پرتې دي ، نه مې یار شته ، نه مې استاد او نه مې د ګډې مبارزې انډیوالان ، چې راشي او په ګډه زما د ورونو د جنازو بازو ته اوږه ورکړي. زه به چا ته غاړې وځم ؟ ما به څوک پر شا وټپوي چې خیر دې موږ دې ورونه یو درسره یو؟ څو ځله مې تلیفون ډایل کړ ، خو د بهترین دواړه نومرې ګل وې ، عیناً لکه د مړي ، یا هم نیم ژواندي سړي تلیفون او یا هم دداسې یو کس تلیفون چې خپل خواږه ملګري ډېر ګیله من او ماڼیجن وي او د هغه تلیفون ته هېڅ ځواب نه وي ، نو زما د بهترین ورور تلیفون هم همداسې او بې ځوابه و. هو وروره موږ درته خجالته یو ، موږ خدای همدې ورځې ته ساتلي یو، چې هم مو ښه بې وسه کړي او هم ښه بې کسه ، نه پوهېږو چې په دې کې به د خدای څه حکمت وي، خو خدای لوی حکیم او زیات مهربانه دی ، تاسو ته به د دې ستر غم د زغم اسقامت او عوض در کړي ، خو غم نه به ګیله نه کړې ، هغه شرم نه لري: که غم له غمه شرمېدلی پر ما به راتلل انبار انبار غمونه نو بهترینه وروره ما و بښه .

زه انسان یمه نیمګړی ، هم بې وسه هم بې کسه.


ZhwandoonApril 2, 2020
507.jpg

970

دا هغه پوښتنه ده چې زیاتره خلک ورسره مخ دي، او زیات خلک باور لري چې ښايي د موسم یا هوا تغیر په کرونا اغیز وکړي.

د ځینو نورو مشهورو ساري ناروغیو لکه انفلوآنزا خپریدا په ژمي کې زیاته ده، او نور موسمونه يې په خپریدا د پام وړ اغیز کوي. خو تر اوسه معلومه نده چې آیا د موسم تغیر به په کرونا هم آغیز وکړي؟، په دي اړه د بریتانیا علمي مشاوران وایې: تر اوسه مشخصه شوي نده چې د موسم تغیر د کرونا په خپریدا آغیز کوي، خو ویلای شو، که د موسم تغیر د کرونا په خپریدا آغیز هم وکړي، نو دا اغیز به نسبت انفلوآنزا ته کم وي. د دوي په خبره چې که د اوړي موسم د کرونا په خپریدا هر څومره زیات اغیز هم وکړي، خو بل ژمی به بیا د دې ویروس خپریدا زیاته شي او ممکن زیات انسان پرې اخته شي.

دا په داسي حال کې ده چې په کرونا ویروس د اخته کسانو شمیر تر ۹۰۰ زرو کسانو اوښتی دی.


ZhwandoonMarch 15, 2020
429-1.jpg

901

کرونا هغه ویروس چې یوازي په څلورو میاشتو کې یې نړۍ ولړزوله، په زرهاوو انسانان یې ووژل او په لکهاوو انسانان لا پرې اخته دي. هغه بې درملو ناروغي چې په ډیري چټکتیا سره د نړۍ تر لویو وچو راتاو شوه، او په کم وخت کې په ۱۱۵ هیوادونو کې خپره شوه.



زمونږ په هکله

ژوندون وېبپاڼه د ژوندون راډيو ټلوېزيون رسمي وېبسايټ دى. لکه څنګه چې ژوندون راډيو ټلوېزيون په هېواد کې داسې يوه ازاده رسنيزه شبکه ده، چې په هېڅ سياسي جريان، ډلې ټپلې، ګوند، کيڼو او ښي سياسي ډلو او نورو جريانونو پورې تړلې نه ده. دغسې دا وېبپاڼه هم ازاده، خپلواکه او ناپېيلې ده، چې يوازې ملي، اسلامي ارزښتونه پالي او د افغانانو د ژوند د سوکالۍ لپاره هلې ځلې کوي…


مونږ سره اړیکه

0700651008